IGIHE.com > Politiki > Amakuru
Imurikabikorwa ku mitwe ya politiki ni inzozi

Imurikabikorwa ku mitwe ya politiki ni inzozi


Yanditswe kuya 19-11-2012 - Saa 07:17' na René Anthère Rwanyange

Amashyaka yemewe mu Rwanda yibumbiye mu ihuriro nyunguranabitekerezo ry’imitwe ya Politiki, kugeza ubu uko ari 10, buri mwaka ahabwa inkunga cyane cyane mu rwego rwo kubaka ubushobozi. Mu mwaka 2011/2012 buri mutwe wa Politiki wahawe asaga gato Miliyoni 15 yavuye ku ngengo y’imari y’igihugu anyuzwa muri Forumu y’amashyaka.

Uretse ayo mafaranga imitwe ya Politiki ihabwa na Guverinoma binyuze mu Ihuriro, abenshi bafite ibindi bikorwa bibinjiriza amafaranga abafasha mu bikorwa birebana n’ishyaka umunsi ku munsi, hakiyongeraho n’imisanzu ituruka mu bayoboke babo.

Nk’uko twabitangarijwe n’Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Ihuriro Nyunguranabitekerezo ry’imitwe ya Politiki, Kayigema Anicet, Ihuriro ntiryishyira imbere kurusha imitwe ya Politiki kuko ari yo igomba kugaragara kurusha Ihuriro. Yagize ati “Politiki y’igihugu ni uko Forumu iha ubwisanzure n’uburenganzira buri mutwe wa Politiki.”

Ku birebana n’amafaranga akomoka ku ngengo y’imari y’igihugu ahabwa imitwe ya Politiki yemewe mu Rwanda, no kuba niba abahagarariye iyo mitwe ya Politiki bagira umunsi wo kumurikira Abanyarwanda ibyo bamaze kugeraho n’uburyo byakozwe, Kayigema yagize ati “Koko hari amafaranga Leta igenera imitwe ya Politiki yemewe ikorera mu Rwanda. Ayo mafaranga agabanwa ku buryo bungana nta mutwe wa Politiki usumbya undi. Nta munsi urabaho w’imurikabikorwa ariko imitwe ya Politiki ubwayo ni yo igomba kugaragara.”

Akomeza agira ati “Imitwe ya Politiki ifite uburenganzira bwo kumurikira Abanyarwanda ibyo ikora cyangwa ikabireka.”

Nta murikabikorwa ryigeze riteganywa

Mu rwego rwo kumenya ukuri gusesuye ku birebana n’imurikabikorwa mu mitwe ya Politiki yemewe ikorera mu Rwanda no kumenya aho amafaranga bakoresha akomoka, twegereye bamwe mu bayobozi n’abakozi babishinzwe mu mitwe ya Politiki itandukanye maze batugaragariza ukuri kwambaye ubusa. Abo twaganiriye bose badutangarije ko umunsi w’imurikabikorwa ntawo bagira nta n’uwo bigeze bateganya n’ubwo hari amafaranga bakoresha aba yakomotse ku ngengo y’imari ya Leta.

Depite Rwigema Gonzag wo muri Union Democratique du Peuple Rwandais (UDPR), mu kiganiro twagiranye kuri telefoni, yadutangarije ko amafaranga bakoresha mu ishyaka ryabo amwe ava ku nkunga bahabwa na Guverinoma binyuze muri Forumu andi akava mu misanzu itangwa n’abayoboke babo. Ku birebana n’umunsi w’imurikabikorwa, Rwigema yagize ati “Dutanga imikoreshereze y’amafaranga twahawe mu Ihuriro. Mu Ishyaka ryacu nta munsi w’imurikabikorwa wihariye tugira ariko muri rusange ibyo dukora biba ku mugaragaro dusanga nta kibazo.”

Nyiranzeyimana Marie Brigitte, Umunyamabanga Uhoraho mu Ishyaka riharanira Demokarasi n’imibereho myiza y’abaturage (PSD) ku birebana n’aho PSD ikura umutungo, yadutangarije ko uretse amafaranga bahabwa na Guverinoma binyuze muri Forumu n’imisanzu y’abayoboke babo, hari n’andi ava ku bukode bw’inyubako PSD ifite mu mujyi wa Kigali n’andi ishyaka ryahawe asaga Miliyoni 120 kuko bashoboye kubona amajwi angana na 5% mu matora ya Perezida wa Repubulika aheruka mu 2010.

Ku birebana n’umunsi w’imurikabikorwa na we atangaza ko ntawo bagira ariko babiteganya. Nyiranzeyimana agira ati “Kugeza ubu ntiturabasha kubitegura ariko ukeneye kumenya imikorere y’ishyaka turabimusobanurira. Uwo munsi turawuteganya mu minsi iri imbere tuzabibabwira.”

Dr Mukabaramba Alivera, Perezida w’Ishyaka ry’iterambere n’ubusabane (PPC), mu kiganiro twagiranye kuri telefoni yadutangarije ko na bo amafaranga babona anyuze mu ihuriro nyungurabitekerezo ry’imitwe ya politiki abafasha mu kubaka ubushobozi. Kimwe n’abandi andi ava mu bayoke b’ishyaka ryabo.

Ku birebana n’umunsi w’imurikabikorwa, Dr Mukabaramba yagize ati “Kugeza ubu ntabwo turabikora, ariko turabiteganya, bidukundiye byaba umwaka utaha, ariko na none usanga atari byinshi. Ubona amashyaka ibikorwa byayo byinshi bigaragara igihe cy’amatora, ubundi ugasaga hibandwa ku nama n’amahugurwa. Ni byo, Abanyarwanda bakeneye kumenya ibyo amashyaka akora atari igihe cy’amatora gusa.” Yadutangarije kandi ko mu myaka itatu ishize bahawe inkunga igenda izamuka ku buryo ubaze neza ari hagati ya Miliyoni 10 na 15 z’amafaranga y’u Rwanda buri mwaka.

Kanyange Phoeb, Perezida w’Ishyaka ry’ubwisungane bugamije iterambere (PSP) na we mu kiganiro twagiranye kuri telefoni yadutangarije ko amafaranga bakoresha akomoka ku misanzu y’abayoboke andi bakayahabwa na Guverinoma anyuze muri Forumu. Ku birebana n’umunsi w’imurikabikorwa, Kanyange yagize ati “Nta na rimwe turakora iryo murikabikorwa. Gusa hari raporo dutanga buri mwaka ku rwego rw’Umuvunyi no muri Forumu.” Igihe baba bateganya kuzakora imurikabikorwa, Kanyange yadutangarije ko batabiteganya.

Mukabaranga Agnes, Perezida w’ishyaka riharanira Demokarasi ihuza Abanyarwanda (PDC) yadutangarije ko mbere na mbere ishyaka rishingira ku misanzu y’abayoboke ariko hakiyongeraho n’inkunga ikomoka muri Forumu ihabwa ingengo y’imari ya Leta, aho imitwe ya politiki yemeye kujyamo ihabwa amafaranga yo gukoresha bitewe n’ayo ishyaka ryasabye. Ayo mafaranga ngo atangirwa raporo y’imikoreshereze yayo. Ku birebana n’umunsi w’imurikabikorwa, Mukabaranga yagize ati “Twebwe duha raporo Forumu, indi tukayiha abayoboke bacu. Umunsi w’imurikabikorwa ni igitekerezo cyiza, tuzakigeza ku bayoboke bagisuzume barebe, kuko ni inzira nziza yo gukorera mu mucyo.”

Mu mitwe ya Politiki icumi yemewe ikorera mu Rwanda, twashoboye kuganira n’itanu muri make abo twaganiriye bose badutangarije ko nta munsi w’imurikabikorwa bigeze bateganya muri gahunda zabo nyamara mu gihe amafaranga bakoresha amwe aba yakomotse ku ngengo y’imari ya Leta, amwe mu mafaranga akoreshwa aba yarakomotse ku misoro y’abaturage.

Mu mwaka 2011/2012 nk’uko bamwe mu bo twaganiriye babidutangarije, buri mutwe wa Politiki uri muri Forumu wahawe amafaranga y’u Rwanda anagana na 15,200,000 ; PSD na RPF Inkotanyi bikongeraho ko batsinze amatora y’umukuru w’igihugu yo mu 2010, buri shyaka rikaba rigomba guhabwa Miliyoni 250 z’amafaranga y’u Rwanda ariko bakaba bamaze guhabwa ½ cyayo.

TANGA IGITEKEREZO

ANDIKA ICYO UTEKEREZA KURI IYI NKURU

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE:
Witandukira kubijyanye n'iyi nkuru; wikwandika ibisebanya, ibyamamaza cyangwa bivangura; wikwandika ibiteye isoni,
Wifuza kubona byihuse ibivugwa/ibisubizo ku gitekerezo cyawe, andika email yawe ahabugenewe.
Igitekerezo cyawe kigaragara nyuma y'isuzuma rikorwa na IGIHE.com
Ibi bidakurikijwe igitekerezo cyanyu gishobora kutagaragara hano cyangwa kigasibwa, Murakoze!

IBITEKEREZO