Urusobe rw’ibibazo bireba uzasimbura Papa Benedigito XVI

Urusobe rw’ibibazo bireba uzasimbura Papa Benedigito XVI


Yanditswe kuya 1-03-2013 - Saa 14:04' na Rene Anthere Rwanyange na Olivier Rubibi

Mu myaka umunani Papa Benedigito XVI amaze ari umushumba mukuru wa Kiliziya Gatolika, hagiye havugwamo urusobe rw’ibibazo bireba Kiliziya Gatolika n’Isi muri rusange. Uru rusobe rw’ibibazo ni na byo uzamusimbura aje asanga kandi agomba guhangana na byo.

1. Itegeko ryo gukuramo inda

Itegeko ryemerera abagore gukuramo inda mu bihugu bimwe na bimwe aho Kiliziya Gatolika yiganje ntibyavuzweho rumwe. Papa Benedigito XVI yabirwanyije yivuye inyuma, aho Kiliziya Gatolika ihamya ko ari icyaha cyo kwica kandi biri mu byo amategeko y’Imana arwanya. Iryo tegeko ryateye impaka ndende hagati y’abanyapolitiki n’abihaye Imana barangajwe imbere na Kiliziya Gatolika.

2. Ikoreshwa ry’imiti yo kuboneza urubyaro

Papa Benedigito XVI abashakana na Kiliziya Gatolika muri rusange barwanyije bikomeye ikoreshwa ry’imiti yo kuringaniza urubyaro, kuko Kiliziya yo itayemera ahubwo ivuga ko hakoreshwa uburyo bwa kamere bwo kwifata. Ibi bijyana n’uko na none Kiliziya Gatolika itemera ikoreshwa ry’agakingirizo nk’uburyo bwo kuringaniza urubyaro, ariko ikavuga ko bishoboka gusa ku bashakanye iyo hari umwe ushobora kuba yaranduye agakoko gatera SIDA mu rwego rwo kwirinda kwanduzanya.

Papa Benedigito wa XVI yanagaragaje ko umuti wa mbere wo kwirinda SIDA ari ukwifata ibi yabivuze ubwo yari muri Angola mu mwaka wa 2009 yagize ati "Rwose ndemeza ko ntawashobora kurwanya icyorezo cya SIDA akoresheje amafaranga gusa n’ubwo akenewe. Igihe Roho itabirimo, igihe Abanyafurika batifasha, ntiwakemura ikibazo mu gutanga udukingirizo. Ahubwo ni ukongera ikibazo. Abasenyeri benshi bashyigikiye iki gitekerezo; nk’uwari Musenyeri wa Kinshasa Laurent Monsengwo, yagize ati "Agakingirizo kongera ibibazo kagatanga umutekano utari utegerejwe."

3. Imanza z’abapadiri baregwa gusambanya abana

Iki kibazo cyateje impaka ndende Kiliziya Gatolika aho abapadiri batari bake bafite imanza bashinjwa guhohotera abana. Papa Benedigito XVI arinze yegura atagitanzeho umwanzura yarahisemo kwinumira, binavugwa ko uretse kuba yari ananiwe na cyo gishobora kuba kiri mu byatumye yegura.

Nyuma yo kugera ku ntebe y’Ubutungane mu mwaka wa 2005, itahurwa ry’amahano y’ikorwa ry’imibonano mpuzabitsina ry’abihaye Imana ku bana bakiri bato ryarimo rivuza ubuhuha cyane muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika.

Mu mwaka wa 2008, Papa Benedigito XVI ni we wabaye umupapa wa mbere watangaje ko atewe “Ikimwaro” n’iki gikorwa ndetse ahura n’abahohotewe arabahumuriza. Gusa bidatinze mu mwaka wa 2009 hakomeje gutahurwa ibikorwa nk’ibyo hirya no hino ku Isi, cyane muri Irlande no mu bindi bihugu byinshi mu Burayi na Amerika.

4. Abapadiri bashaka kurongora

Ikibazo cy’abapadiri bashaka kubaka ingo cyazamuwe n’Abihaye Imana bakiri bato, kigibwaho impaka nyinshi ariko umwanzuro uba ko nta mupadiri wemerewe kubaka urugo. Abatarashoboye kwihanganira kuba mu bugaragu, bahisemo kwiyambura ikanzu yera, barashaka ariko bahise basezra mu gipadiri.

5. Gushyira hanze amabanga ya Vatikani

Abahanga mu gucukumbura amabanga y’i Roma, bahora bashyira igitutu kuri Vatikani bavuga ko bagiye gushyira hanze amabanga ya Kiliziya Gatolika. Ibi byahangayikishije Papa Benedigito XVI akaba yeguye na cyo nta mwanzura agifasheho.

6. Kuba Papa wavuyeho azaba akiriho

Mu gihe bitari bisanzwe ko hari Papa uhabwa inkoni y’ubushumba uwamubanjirije akiriho, uzasimbura Papa Benedigito XVI azaba amubona hafi ye cyane. Hakibazwa niba umushya atazajya ayobozwa inkoni y’umuringa biturutse ku mabwiriza azahabwa n’uwo asimbuye? Uretse kuba yarasubije inkoni y’ubushumba n’inkweto z’umutuku, Papa Benedigito XVI azagumana ingofero yera n’ubundi iranga Abapapa. Ibi rero bikazatera impungenge ugomba kumusimbura ndetse n’abakurikiranira hafi ibya Vatikani.

Isesengura rigaragaza ko uru rusobe rw’ibibazo kandi by’ingutu uzasimbura Papa Benedigito XVI azahangana na byo kandi akaba agomba kubishakira umuti urambye Kiliziya Gatolika igakomeza kugirirwa icyizere na bose.

Kuva mu mwaka 2005 ubwo Papa Benedigito XVI yasimburaga Papa Yohani Paul II witabye Imana yakomeje kwamagana bimwe mu bikorwa nko gukuramo inda, gushakana ku bantu bahuje ibitsina gukoresha imiti iboneza urubyaro n’ibindi bigiye bitandukanye.

Mu ngendo yagiriye mu bihugu 3 by’Afurika, muri Cameroun na Angola yasuye mu mwaka 2009 yamaganye yivuye inyuma igikorwa kigayitse cyo gukuramo inda, ndetse ibi Papa Benedict wa XVI yakomeje kubirwanya mu bihugu bisaga 22 yagiriyemo ingendo mu myaka umunani yamaze ari umushumba mukuru wa Kiliziya Gatolika ku Isi, yongera kubisubiramo ubwo yasuraga igihugu cya Benin mu mwaka 2011 cyari cyugarijwe no kwegura kw’abapadiri.

Ku wa 22 Ukuboza umwaka 2012 mu butumwa aha abatuye Isi buri mwaka ni bwo Papa Benedict XVI yahamagariye Abakirisitu Gatolika ku mugaragaro ko bakwiye guhaguruka bakamaganira kure abantu bashakana bahuje ibitsina, kuko abona ko ari igikorwa kigamije guca umuryango.

Kuri uyu munsi Papa Benedigito wa XVI yagize ati “Dukomere ku kwemera kwa Kiliziya Gatolika twimakaze ukuri, ubutabera, amahoro no kugira umuryango mwiza. Igihe hazaba hagiye gutorwa itegeko ry’ababana bahuje ibitsina, muzatore munyuranije n’icyo gitekerezo.”

Papa Benedigito XVI amazina ye asanzwe ni Joseph Alois Ratzinger. Yavutse tariki ya 16 Mata 1927, avukira i Marktl, mu Budage; ni hafi y’umupaka w’iki gihugu na Autriche. Ratsinger ni umwana w’umuhererezi muri batatu bavukanaga, babyawe na Ratsinger ndetse na Maria Pentner.

Kuva mu 1981 kugeza 2005, yatowe na Papa Yohani Paul II kuyobora urwego rurebana n’inyigisho z’ukwemera (Congrégation pour la doctrine de la foi). Tariki ya 19 Mata 2005, ni bwo yatorewe kuba umushumba wa Kiliziya Gatolika asimbura Papa Yohani Paul wari umaze kwitaba Imana.

Ku gicamunsi cyo ku wa 28 Mata 2013 ni bwo Papa Benedigito XVI yasezeye imbaga ya Kristu akazajya gutura ahitwa Castelgandolfo. Azajya yitwa Nyirubutungane Benedigito XVI, aho kwitwa Nyirubutungane Papa Benedigito XVI

TANGA IGITEKEREZO

ANDIKA ICYO UTEKEREZA KURI IYI NKURU

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE:
Witandukira kubijyanye n'iyi nkuru; wikwandika ibisebanya, ibyamamaza cyangwa bivangura; wikwandika ibiteye isoni,
Wifuza kubona byihuse ibivugwa/ibisubizo ku gitekerezo cyawe, andika email yawe ahabugenewe.
Igitekerezo cyawe kigaragara nyuma y'isuzuma rikorwa na IGIHE.com
Ibi bidakurikijwe igitekerezo cyanyu gishobora kutagaragara hano cyangwa kigasibwa, Murakoze!

IBITEKEREZO