Uko ingengo y’imari y’u Rwanda yiyongereyeho miliyari hafi 2000 Frw mu myaka 10

Yanditswe na Rabbi Malo Umucunguzi
Kuya 14 Kamena 2019 saa 02:36
Yasuwe :
0 0

Kuri uyu wa Kane nibwo Minisitiri w’Imari n’Igenamigambi, Dr Ndagijimana Uzziel, yabwiye Inteko Ishinga Amategeko imitwe yombi ko ingengo y’imari y’igihugu y’umwaka wa 2019/20 ari miliyari 2876.9 Frw.

Nibura usubije amaso mu myaka icumi ishize, mu mwaka w’ingengo y’imari ya 2009/2010 ingengo y’imari u Rwanda rwakoresheje yari miliyari 898.9 Frw, bivuze ko kugeza uyu munsi yazamutseho miliyari 1978 Frw.

Ni izamuka rikomeye bijyanye n’uburyo u Rwanda rukomeje kwishakamo ingengo y’imari aho gushingira ku baterankunga, imishinga rufite y’iterambere ry’ubukungu, guhindura imibereho y’abaturage no guteza imbere imiyoborere.

Ingengo y’imari y’umwaka utaha yiyongereyeho miliyari 291.7 Frw ugereranyije n’uyu urimo kurangira, ni ukuvuga 11%.

Amafaranga akomoka imbere mu gihugu azagera kuri miliyari 1963.8Frw bingana na 68.3%, mu gihe inkunga ziteganyijwe kugera kuri miliyari 409.8 Frw bingana na 14 %, inguzanyo z’amahanga zigere kuri miliyari 497 Frw bingana na 17.3%.

Igice cy’inkunga gikomeje kugabanyuka

Ingengo y’imari ya leta y’uyu mwaka w’ingengo y’imari wa 2018/19 urimo kugana ku musozo ingana na miliyari 2585.2 Frw. Iyo witegereje ubona impinduka ziba buri mwaka mu ngano y’ingengo y’imari, udasize n’aho ituruka.

Igihe cya Jenoside kigize igice cy’amateka u Rwanda rutazibagirwa, ku buryo uretse gutakaza abantu, ubukungu bwangiritse ku buryo kongera kubusana byasabye kwishakamo ubushobozi mu buryo busa no gupfundikanya.

Muri Kamena 2017 Perezida Paul Kagame yabwiye Ikigo cy’Igihugu cy’Itangazamakuru (RBA) ati “Ndatekereza ko ingengo y’imari yacu ya mbere ahagana mu 1995, dukusanya duke duke, yari miliyari 56 Frw. Ugereranyije n’uyu munsi zimaze kurenga miliyari ibihumbi bibiri. Hagati y’icyo gihe n’uyu munsi habayeho gupfundikanya kugira ngo ibintu bikorwe.”

Urebye mu myaka ishize, niko leta yagiye yongera ingengo y’imari ikoresha bijyanye n’imishinga minini iba iteganyijwe no kongera imbaraga mu bikorwa by’iterambere cyangwa mu ishoramari rya leta.

Ibyo bikagendana no kongera ingano y’ingengo y’imari iva imbere mu gihugu, kuko u Rwanda rwatangiriye mu 1995 aho inkunga zabaga ziri hejuru ya 90%, mu mwaka utaha w’ingengo y’imari zizagabanukaho 4% zigere 14 % by’Ingengo y’imari yose.

Ni ukuvuga ko mu mwaka utaha, ubaze ingengo y’imari iva mu gihugu wongeryeho inguzayo u Rwanda rufata zizishyurwa, ingana na 85.8%.

Uko ingengo y’imari yinjiye muri miliyari 1000 Frw

Mu mwaka wa 2009/10 ingengo y’imari u Rwanda rwakoresheje yari miliyari 898.9 Frw. Mu 2010/11 uwari Minisitiri w’imari n’igenamigambi, John Rwangombwa, yabwiye Inteko Ishinga amategeko ati “Mu mwaka wa 2010/2011, tuzakenera akayabo ka miliyari 984 z’amafaranga y’u Rwanda kugira ngo dushobore gukora ibikorwa twateganyije.”

Mu 2011/12 ingengo y’imari y’u Rwanda yiyongereyeho hafi 14% igera kuri miliyari 1194.1 Frw, guhera ubwo itangira kubarirwa muri miliyari ibihumbi. Mu 2012/13 yari miliyari 1549.8 Frw, maze mu mwaka wakurikiyeho wa 2013/14 yiyongeraho miliyari 103 Frw, igera kuri miliyari 1,653.3 Frw.

Icyo gihe u Rwanda rwari muri wa murongo wo kwishakamo igice kinini cy’ingengo y’imari, aho amafaranga ava imbere mu gihugu yageraga kuri 60.2% naho ava ahandi mu nkunga n’inguzanyo agasigarana 39.8 ku ijana.

Uko Ingengo y’imari yinjiye muri miliyari 2000 Frw

Iyo urebye nko mu myaka itanu ishize, umwaka wa 2017/18 nibwo ingengo y’imari yageze muri miliyari zisaga 2000, kuko yongereweho miliyari 161.1Frw ugereranyije n’umwaka wabanje, ikagera kuri miliyari 2115.3Frw, bihwanye n’izamuka rya 8.2%.

Inkunga ziva mu mahanga zavuye kuri miliyari 356.7 Frw zigera kuri miliyari 352.9 Frw, ukwihaza mu ngengo y’imari kugera kuri 83%.

Mu 2016/17 ingengo y’imari yari miliyari 1954.2 Frw nyuma yo kongerwaho miliyari 145.3 Frw ugereranyije na miliyari 1808.8 Frw z’umwaka wa 2015/2016. Icyo gihe ntiyiyongereye cyane kuko yazamutseho miliyari 46.3Frw bingana 2.6%.

Bitandukanye no mu mwaka wa 2014/15 ubwo ingengo y’imari yageraga kuri miliyari 1762.4 Frw nyuma yo kongerwaho miliyari 109 Frw. Icyo gihe yari ivuye kuri miliyari 1653.4 Frw yagenewe umwaka w’ingengo y’imari ya 2013/14.

Hashyizweho ingamba zo kongera amafaranga igihugu cyinjiza

Minisitiri Ndagijimana yavuze ko mu biteganywa harimo kuvugurura itegeko rigena uburyo bw’isorersha, aho riteganya ko umuntu wese ukora ibikorwa bisoreshwa, agomba gutanga inyemezabuguzi ikozwe mu buryo bw’ikoranabuhanga, ya EBM.

Ati “Ibi bikazafasha mu kubahiriza amategeko agenga abasora.”

Harimo kandi kuvugurura itegeko rigenga umusoro ku byacurujwe bimwe na bimwe bitari mu bikenerwa by’ibanze, bizafasha mu kongera amafaranga yinjizwa no kugabanya ikoreshwa rya bimwe mu bicuruzwa bigira ingaruka mbi ku buzima bw’ababikoresha.

Harimo kandi kugabanya no gusonera imisoro aho biri ngombwa, inzego zimwe na zimwe, mu rwego rwo gufasha abaturage kubona ibikenerwa by’ibanze; guteza imbere ibikorerwa mu Rwanda no guteza imbere ikoranabuhanga rikoreshwa mu itumanaho no muri serivisi zitandukanye.

Ati “Kuri bene ibyo bicuruzwa, twasabye umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba kutagendera ku mahoro ahuriweho akoreshwa muri uwo muryango ku bicuruzwa bituruka hanze yawo, ahenshi ibyo bicuruzwa bizakomeza kwishyura ku gipimo turiho muri uyu mwaka nk’uko byumvikanyweho.”

Ibyo birimo ibiribwa nk’umuceli, ibikoresho by’itumanaho, ibikenerwa mu nganda, imodoka zitwara imizigo n’izitwara abagenzi muri rusange.

Inkuru wasoma:U Rwanda rwatangaje uburyo bushya bwo kwakira amahoro mu isanduku ya leta

Uko ingengo y'imari y'u Rwanda yiyongereye uhereye mu 2000
Iterambere ry'ubukungu ryagenewe igice kinini cy'ingengo y'imari ya 2019/20
Inzego esheshatu zahawe igengo y’imari iruta izindi ni ibikorwaremezo, uburezi, ubuzima, ubuhinzi, guteza imbere abikorera n’urubyiruko no guteza imbere imibereho y’abaturage
Ubwo Minisitiri w'Imari n'Igenamigambi Dr Ndagijimana Uzziel yajyaga kumurikira abagize Inteko Ishinga amategeko imitere y'ingengo y'imari y'umwaka wa 2019/20

Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Kwamamaza

Kwamamaza