Tariki 20 Mata ni umunsi w’111 mu minsi igize umwaka, hasigaye iminsi 255 umwaka ukagera ku musozo.
Bimwe mu byaranze uyu munsi mu mateka
1994: Rosalie Gicanda ni bwo yiciwe i Butare mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi.
1303: Papa Boniface VIII yashinze Kaminuza ya La Sapienza i Roma.
1534: Jacques Carter yatangiye urugendo rwaje gutuma avumbura igihugu cya Canada na Labrador.
1689:Umwami James II yambitswe ikamba ry’ubwami. Imihango yabereye ahitwa Derry.
1792: Mu ntangiriro z’intambara y’impinduramatwara, igihugu cy’Ubufaransa cyatangaje ko kigiye mu ntambara n’igihugu cya Australiya.
1810: Perezida wa Venezuela Francisco de Miranda yatangaje ko icyo gihugu gibonye ubwigenge, kibohoye igihugu cya Espagne cyagikolonizaga.
1828: Uwitwa Réne Caillié yabaye umunyaburayi wa mbere winjiye mu Mujyi wa Timbuctou, uyu mujyi uherereye mu Burengerazuba bwa Afurika, mu gihugu cya Mali, nko mu birometero 15 uturutse ku mugezi wa Niger, mu Majyepfo y’ubutayu bwa Sahara.
1862: Louis Pasteur na Claude Bernard bashyize ahagaragara ku nshuro ya mbere uburyo bwo kwica mikorobe n’utundi dusimba dutera indwara dushobora kuboneka mu biribwa hifashishijwe gucanira buzwi ku izina rya Pasteurization.
Louis Pasteur ni Umufaransa w’umunyabutabire ndetse n’umuntu ukora inyigo mu bijyanye na za mikorobe. Yavukiye ahitwa Dole akaba azwi cyane mu bikorwa bijyanye no kurwanya mikorobe.
Claude Bernard yavutse tariki 12 Kamena 1813, umugabo ukomoka mu gihugu cy’Ubufaransa, uzwi cyane mu mwuga w’ubuvuzi bwibanda ku bice by’imbere mu mubiri bizwi mu rurimi rw’igifaransa nka Homeostasis.
1496 : Ubwo Christophe Clomb yari avuye kuvumbura Umugabane wa Amerika, yakiriwe mu Butaliyani n’Umwami Ferdinand hamwe n’Umwamikazi Isabella maze atangira gusubiza ku bijyanye n’urugendo rwe.
1657 : Abayahudi bo mu mujyi wa New York wahoze witwa New Amsterdam, bahawe ubwisanzure mu byerekeye iyobokamana.
1792: Mu mpinduramatwara y’u Bufaransa, iki gihugu cyatangije intambara kuri Hongrie na Bohemia.
1898: Perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, William McKinley yashyize umukono ku mwanzuro wo gutangiza intambara kuri Espagne.
1902: Bwa mbere, Pierre Curie na Marie Curie batuganyije ubutare bwa Radium chlorode. Pierre Curie yavutse tariki 15 Gicurasi, atabaruka tariki 19 Mata 1906. Ni Umufaransa uzwi cyane kubera uburyo yari umuhanga mu Bugenge, ndetse yahawe n’igihembo kitiriwe Nobel mu bijyanye n’Ubugenge. Ni umuhungu wa Dr Eugène Curie na Sophie Claire.
Marie Sklodowska Curie we ni umufasha wa Pierre curie yavutse tariki 7 Ugushyingo 1867 atabaruka mu mwaka w’1934. Yari umuhanga mu Butabire n’Ubugenge, yabaye umugore wa mbere wigishije muri Kaminuza ya Paris, aba umuntu wa mbere wahawe ibihembo bibiri byitiriwe Nobel kimwe cyo mu Butabire n’ikindi cyo mu Bugenge.
1937: Ishuri ribanza rya Kilingi-Nõmme muri Esitoniya ryafashwe n’inkongi y’umuriro yahitanye abanyeshuri 17 abandi 50 barakomereka.
1939: Hizihijwe isabukuru y’imyaka 50 y’amavuko ya Adolf Hitler, uyu munsi wabaye uw’ikiruhuko mu gihugu cy’Ubudage hose.
Muri iyi sabukuru habaye udushya twinshi, igitaramo cyo kuyizihiza cyatangiye mu masaha y’ikigoroba. Hakozwe akarasisi k’abasirikare babarirwa hagati y’ibihumbi 40 na 50. Iki gitaramo cyatumiwemo abasirikare bakuru(Officiels) ibihumbi 20.
Ikirere cy’Umujyi wa Berlin cyari kiri kugurukiramo indege 162 z’intambara, ndetse kitabiriwe n’abantu ibihumbi n’ibihumbi baje kwizihiza iyi sabukuru dore ko Hitler yari yatanze icyiruhuko mu gihugu hose.
1945: Abanyeshuri 20 b’Abayahudi bakoreshwaga mu buvuzi muri Neuengamme, biciwe mu nyubako yo hasi y’ishuri rya Bullenhuser Damm.
1972: Icyogajuru Apollo 16 cyoherejwe ku kwezi cyiyobowe n’uwitwa John Young.
1988: Indege ya Air France Flight 422 yakoze impanuka ubwo yamaraga guhaguruka ku Kibuga Mpuzamahanga cya El Dolado muri Bogotà abagera kuri 53 bahasiga ubuzima.
2008: Danica Patrick yatsinze irushanwa ryo gutwara amamodoka ryaberaga mu Buyapani ryitwa Indy Japan 300. Danica yabaye umugore wa mbere watsinze iri rushanwa.
2011: Muri Libya hatangiye intambara ya gisivili.
2015: Abantu 10 bahitanwe n’igisasu cyatewe ku modoka zitwaye ibiribwa mu kigo cy’Umuryango w’Abibumbye cya Garowe mu gace ka Puntland muri Somalia.
2017: Umupolisi umwe yarishwe undi arakomereka bikabije nyuma y’uko umugabo
atunguranye akarasa ku bapolisi rwagati mu mujyi wa Paris kuri Champs-Élisées.
2018: Umutwe wa Islamic State wemeye gusubiza inkambi ya Yarmouk ingabo za Siriya, iyi nkambi iherereye mu majyepfo ya Damasiko ikaba yarasubijwe kugira ngo uyu mutwe nawo uhabwe inzira igeza abarwanyi bawo mu gace k’ubutayu bwa Siriya wari warigaruriye.
2019: Abantu barindwi bapfiriye i Kabul muri Afghanistan mu gitero cy’ubwiyahuzi cyagabwe kuri Minisiteri y’Itumanaho.
2021: Umupolisi w’Umunyamerika, Derek Chauvin yahamijwe n’Urukiko rwa Minnesota, icyaha cyo kwica George Floyd ubwo yamupfukamaga ku ijosi igihe cy’iminota irenga icyenda akaza guhita ashiramo umwuka akigezwa kwa Muganga.
Abavutse kuri uyu munsi
1808: Umwami w’abami Napoleon III w’Ubufaransa.
1918: Kai Siegban, Umunyabugenge ukomoka mu gihugu cya Swedden wahawe igihembo kitiriwe Nobel.
1964: Crispin Glover, umukinnyi wa filimi w’Umunyamerika.
1966: David Filo, umushabitsi w’Umunyamerika uri mu bashinze urubuga rwa Yahoo!
Indirimbo zakunzwe zasohotse kuri iyi tariki
1957: All Shook Up ya Elvis Presley
1964: Can’t Buy Me Love ya The Beatles
1985: We Are The World ya USA for Africa
1988: Where Do Broken Hearts Go ya Whitney Houston
1994: Bump N’ Grind ya R. Kelly
1997: Can’t Nobody Hold Me Down ya Puff Daddy
2002: Foolish ya Ashanti
2005: Candy Shop ya 50 Cent
Abatabarutse kuri uyu munsi
1314: Papa Clement V
1951: Ivanoe Bonomi, wabaye minisitiri w’intebe w’Ubutaliyani.
888: Xi Zong, umwami w’abami w’u Bushinwa.
1521: Zhengde, umwami w’abami w’u Bushinwa.
2018: Avicii, umunya-Suède wamenyekanye cyane mu buhanzi no kuvangavanga imiziki.
2021: Idriss Déby, wabaye perezida wa Chad.
2021: Les McKeown, umuririmbyi w’umunya-Ecosse mu njyana ya Pop.



















TANGA IGITEKEREZO