Kimwe n’ahandi mu bihugu bitandukanye, muri Ambasade zitandukanye zikorera i Kigali hazamuwe amabendera asanzwe akoreshwa n’uyu muryango uzwi nka LGBTQ.
Imibare yo kuva mu 2016, yerekana ko buri mwaka uyu munsi uberaho ibikorwa by’impurirane mu bihugu bisaga 130 ku Isi.
Kuri uyu wa Gatatu, Isi yafatanye urunana mu kwizihiza uyu munsi no kuzamura ijwi rigamije guharanira ko uburenganzira bw’abanyamuryango ba LGBTQ (abaryamana bahuje ibitsina) bwubahirizwa mu mfuruka zose.
Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango w’Abibumbye, António Guterres, mu butumwa yatanze mu kwizihiza uyu munsi yasabye ibigo by’ibinyamuryango bya Loni kubungabunga uburenganzira bw’ababana bahuje ibitsina.
Uyu mwaka wahawe insanganyamatsiko yihariye ivuga ku “Kwimakaza ubumwe buhoraho hatitawe ku bidutandukanya.’’
Guterres yahamagariye abayobozi guhuza ijwi rigamije kwamagana ivangura rishobora kuvamo ihohoterwa n’ibitero by’inkazi byibasira abanyamuryango ba LGBTQ.
Yagize ati “Mu gihe twizihiza Umunsi Mpuzamahanga wahariwe guharanira uburenganzira bw’abaryamana bahuje ibitsina, turacyahura n’ibikorwa bibabaje. Mu bice byose by’Isi, abanyamuryango ba LGBTQI bakomeje guhura n’ihohoterwa, itotezwa, imvugo zisesereza ndetse bamwe bakicwa.’’
U Rwanda ni kimwe mu bihugu bike cyane bya Afurika byubaha amahitamo ya buri muntu ku buryo abaho uko ashaka.
Ubwo bizihizaga uyu munsi by’umwihariko, mu Rwanda hazamuwe amabendera basanzwe bifashisha mu bikorwa byabo.
Ahakorera Ambasade z’ibihugu bitandukanye zifite ibyicaro mu Mujyi wa Kigali hazamuwe aya mabendera afite amabara ari mu ibara nk’iry’umukororombya mu kwifatanya n’abaryamana bahuje ibitsina no guharanira uburenganzira bwabo.
Ambasade y’u Bubiligi mu Rwanda ibinyujije kuri Twitter yayo, yashyizeho amafoto yerekana abanyamuryango ba LGBTIQ bazamura ibendera.
Yagize iti “Kuri uyu munsi wa #IDAHOBIT2023 dufatanyije n’Umuryango ugamije kubungabunga Uburenganzira bwa Muntu, Amahoro Human Respect, twazamuye ibendera riri u ibara ryerekana LGBTIQ. Twifatanyije n’Umuryango wa #LGBTIQ+ kugira ngo tugere ku buringanire ndetse turwanye ubwoko bw’ivangura rikorerwa abawurimo.’’
🏳️🌈
On this #IDAHOBIT2023 we put up the rainbow flag with the help of @AmahoroR. We stand with the 🇷🇼 #LGBTIQ+ community to achieve equality and protection from discrimination.#IDAHOBIT
❤️🧡💛💚💙💜 pic.twitter.com/dsuMc7FQHM— Embassy of Belgium in Rwanda (@BelgiumRwanda) May 17, 2023
Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi na wo washimangiye ko wifatanyije n’Umuryango wa #LGBTIQ.
Wagize uti “Twe nka EU twizerera mu buringanire no kutavangura kuri bose.’’
Ambasade ya Suède mu Rwanda na yo yunze mu ry’abandi igaragaza ko ishyigikiye ko uburenganzira bw’abaryamana bahuje ibitsina buharanirwa.
Yagize iti “Duharanira ko uburenganzira bw’ikiremwamuntu byubahirizwa, iteka ryose kandi kuri buri wese.’’
Loni isobanura ko #IDAHOBIT2023 yizihizwa mu guharanira ko buri wese afite uburenganzira bwo kubaho uko abishaka kandi atabangamiwe.
Ambasaderi w’u Bwongereza mu Rwanda, Omar Daair, na we yunzemo avuga ko abantu bose bakwiye kungana.
Yagize ati “Nta rwango, nta kimwaro, nta vangura ndetse nta n’isoni. Twemere kunga ubumwe mu bidutandukanya. Turareshya.’’
No hate.
No stigma.
No discrimination.
No shame.United in diversity.
We are all equal ❤️ #IDAHOBIT2023 #IDAHOBIT pic.twitter.com/WQmTC3l0Cn— Omar Daair (@omardaair) May 17, 2023
Mu Rwanda n’ahandi ku Isi hari Umuryango w’abantu bafite ibyiyumvo bitandukanye ku birebana n’imibonano mpuzabitsina (sexual orientation), ku buryo umuntu ashobora kuba ari umugabo mu bigaragara ariko yiyumva cyangwa yifata nk’umugore.
Mu gihe bimenyerewe ko umugabo yifuza umugore mu gihe cy’imibonano mpuzabitsina, aba bo usanga umugabo yifuza mugenzi we, umugore na we bikaba uko, kandi ibyiyumvo byabo bikaba ari karemano, nk’uko umuntu yifuza undi ufite igitsina gitandukanye n’icye.
Uyu muryango ugizwe n’ibyiciro byinshi by’abantu, bikubiye muri LGBTQ, aho buri nyuguti ihagarariye icyiciro runaka kigize uwo muryango. Nka L isobanuye ‘Lesbian’ ku bagore bifuza kuryamana n’abandi mu gihe G igahagararira ‘Gay’ ihagarariye abagabo bifuza kuryamana n’abandi bagabo.
B ni ‘Bisexual’ isobanura umuntu uryamana n’abandi bafite ibitsina byombi, rimwe akaryamana n’abo bahuje igitsina, ubundi akaryamana n’abo badahuje igitsina.
T ihagarariye ‘Transgender’, ivuga abantu biyumvamo kugira igitsina gitandukanye n’icyo bahawe bakivuka, cyangwa icyo bitirirwa magingo aya, barimo n’ababa barihinduje igitsina.
Q igahagarira ‘Queer’, ijambo rikoreshwa mu kuvuga abantu bose bisanga muri ibyo byiciro ndetse rikanakoreshwa mu gusobanura abantu bakirimo kwiga ku byiyumvo byabo ku bijyanye n’imiterere y’imibiri n’igitsina cyabo, bashyirwa mu cyiciro cya ‘Questioning’.
Abaryamana bahuje ibitsina bahozeho; no mu Rwanda barahari!
Abaryamana bahuje ibitsina nubwo batekerezwa nk’inzaduka, abafite imyitwarire yatewe n’ubusirimu, urwiganwa cyangwa iterambere, ni abantu bahozeho.
Mu Gitabo cy’Intangiriro muri Bibiliya, Igice cya 18, hagaragaramo inkuru z’imijyi ibiri ya Sodoma na Gomora, bivugwa ko yarimbuwe n’Imana kubera ibyaha by’abari bayituye birimo kuryamana kw’abahuje ibitsina ndetse n’abagabo bashatse gusambanya abamalayika [Bibiliya ivuga ko na bo bari abagabo].
Uretse Bibiliya, inkuru z’abaryamana bahuje ibitsina zagaragaye mu nyandiko ziri mu bice by’Isi bitandukanye, nk’aho zavuzwe mu Bushinwa mu myaka irenga 600 mbere y’Ivuka rya Yezu, mu Buhinde no mu basangwabutaka bari batuye muri Amerika mbere y’umwaduko w’abakoloni.
Kuba abaryamana bahuje ibitsina barabayeho mu bihe bya kera, kandi bakagaragara mu bice bitandukanye by’Isi, ni kimwe mu byo abantu bamwe baheraho bemeza ko kuryamana kw’abahuje ibitsina atari amahitamo yabo, ahubwo ari ko baremye mu miterere y’ubuzima bwabo. Iyi ngingo yakunze gukurura impaka cyane mu bihe bitandukanye, ari na byo byatumye abahanga mu by’ubuzima, bayikoraho ubushakashatsi bwinshi.
Ubwamenyekanye cyane ni ubwasohotse mu 2019, bwari bugamije kumenya impamvu abantu baryamana bahuje ibitsina. Bwakorewe ku barenga ibihumbi 470 baryamana n’abo bahuje ibitsina, bwamaze imyaka 13.
Ubu bushakashatsi bwari bugamije kugenzura impamvu abantu bagira imiterere nk’iy’abaryamana bahuje ibitsina, aho bwerekanye ko imiterere yabo idaterwa n’akaremangingo kamwe, ahubwo iterwa n’uturemangingo tugera kuri 40, byose bihamya ko iyi miterere ari karemano, aho kuba amahitamo abantu bagira.
Benjamin Neale, Umuhanga mu by’Uturemangingo ubyigisha muri Kaminuza zirimo Havard, akaba ari n’umwe mu bayoboye ubu bushakashatsi, yavuze ko bwerekanye ko imiterere y’abaryamana bahuje ibitsina “ari ibintu biba mu bantu, kandi ni kimwe mu bigize ubuzima bwacu.”
Nubwo iyi migirire mu bihugu bimwe na bimwe yemewe n’amategeko, mu Rwanda ntibakora byeruye kuko ntibashobora gushakana no kubaka umuryango kuko itegeko ry’umuryango rigena ko umugabo abana n’umugore.
Abaryamana bahuje ibitsina mu Rwanda bakora mu bwisanzure ndetse uburenganzira bwabo ntibuvogerwa n’urwego urwo ari rwo rwose.
Ibi ariko ntibikuraho ko umubare munini w’Abanyarwanda utarumva neza imiterere yabo, bituma ubaheza ndetse rimwe na rimwe ukagaragaza haba mu magambo no ku mbuga nkoranyambaga ko utabishimiye.
Bivugwa ko abarenga 5000 barimo abo muri Kigali n’ahandi bari muri LGBTQ nubwo hakiri benshi bataragira imbaraga zo kubitangaza mu ruhame mu kwirinda ivangura bashobora kugirirwa. Mu bihe bitandukanye hari amatsinda bahuriramo, anakorera ibikorwa byayo ku mugaragaro no ku mbuga nkoranyambaga.
Mu busabe bwe, Nabonibo Albert wahoze asengera muri ADEPR ndetse wemera ko aryamana n’abo bahuje ibitsina yigeze kubwira IGIHE ko ‘yifuza ko Leta yashyiraho urwego rureberera umuryango w’abaryamana bahuje ibitsina mu Rwanda’, ku buryo no mu gihe bahuye n’ibibazo, birimo iby’ubuzima, amategeko n’ibindi babona aho babariza.
Izindi nkuru wasoma:
– Imibereho itavugwaho rumwe y’abaryamana bahuje ibitsina mu Rwanda (Video)
– Kuki u Rwanda ruhora rushinjwa kubangamira abaryamana bahuje ibitsina?
– Imbamutima z’abaryamana bahuje igitsina mu Rwanda kuri Raporo ya HRW yabakozweho



















TANGA IGITEKEREZO
AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE
Witandukira kubijyanye n'iyi nkuru; wikwandika ibisebanya, ibyamamaza cyangwa bivangura; wikwandika ibiteye isoni, Wifuza kubona byihuse ibivugwa/ibisubizo ku gitekerezo cyawe, andika email yawe ahabugenewe. Ibi bidakurikijwe igitekerezo cyanyu gishobora kutagaragara hano cyangwa kigasibwa.
Igitekerezo cyawe kigaragara nyuma y'isuzuma rikorwa na IGIHE.com , Murakoze!