U Rwanda nk’igihugu cyashyize umukono ku masezerano mpuzamahanga y’uburenganzira bwa muntu, ni kimwe mu bihugu bitarangwamo iyicarubozo. Ibi bikaba bitangazwa n’ishami ry’umuryango w’Abibumbye rishinzwe uburengenzira bwa muntu rikorera mu Rwanda.

Kuri uyu wa kabiri tariki ya 26 Ugushyingo 2013, i Kigali hateraniye inama mpuzamahanga izamara iminsi ibiri igamije gusobanura amategeko mpuzamahanga yerekeye iyica rubozo n’ibindi bikorwa bibabaza umubiri, no kureba uburyo ayo masezerano ashyirwa mu bikorwa, yateguwe n’umuryango ART 5.Initiative ku bufatanye na Komisiyo y’Igihugu y’Uburenganzira bwa muntu mu Rwanda.

Umuryango ART.5 Initiative, utangaza ko ibihugu byose byashyize umukono ku masezerano mpuzamahanga yo kurwanya iyica rubozo, bikwiye kuyashyira mu bikorwa. URwanda akaba ari kimwe mu bihugu bitarangwamo iyica rubozo nk’uko byatangajwe na Chris Mbuyu, umujyanama ushizwe uburenganzira bwa muntu muri UN mu Rwanda.

Ati ”Mu Rwanda amategeko mpuzamahanga arubahirizwa, nta yica rubozo riharangwa. Turashimira ubuyobozi bw’u Rwanda ko bwubahiriza uburenganzira bwa muntu. Ni byo twifuza mu bihugu byose dukoreramo. Ibihugu byose byashyize umukono ku masezerano mpuzamahanga y’uburenganzira bwa muntu, twifuza ko byayashyira mu bikorwa ntakujejeka.”

Abajijwe n’abanyamakuru niba mu Rwanda nta yica rubozo ribera muri za gereza, Nirere Madeleine Perezida wa Komisiyo y’Igihugu y’Uburenganzira bwa Muntu mu Rwanda, yavuze ko amategeko y’uburengenzira bwa muntu yubahirizwa mu Rwanda.

Ati ”Itegeko nshinga ry’u Rwanda riha Komisiyo y’Igihugu y’Uburengazira bwa muntu uburenganzira bwo gusura amagereza, kandi biri no mu nshingano zayo n’itegeko rigenga amagereza riha komisiyo uburenganzira bwo gusura abantu bari muri za gereza, bakareba uburyo babayeho. Amategeko arubahirizwa byose bigenda neza, haba mu rwego rw’amategeko y’u Rwanda cyangwa mu rwego n’amategeko mpuzamahanga.”

Akomeza agira ati ”Kabiri mu mwaka tujya gusura za gereza zose zo mu gihugu, kugira ngo turebe niba koko uburenganzira bw’abagororwa bwubahirizwa. Niba abantu bari muri za gereza bavuzwa iyo barwaye, imirire yabo, kureba niba bemerewe kugira abunganizi mu mategeko, niba imiryango yabo yemererwa kubasura mu gihe runaka, niba bagezwa imbere y’ubucamanza, no kureba niba koko nta bikorwa by’iyicarubozo bibakorerwa. Uburenganzira bw’abagororwa burubahirizwa mu Rwanda.”

Yakomeje avuga ko mu Rwanda hari intambwe igaragara yatewe. Ati ”duhereye mu myaka itatu ishize, hari intambwe igaragara yatewe. Uburenganzira bw’abafungwa burubahirizwa mu nzego zose.”

Abitabiriye iyi nama basobanuriwe amategeko mpuzamahanga ahana iyicarubozo n’uburyo ashyirwa mu bikorwa, uburyo ibihugu biyinjiza mu mategeko yabyo, ndetse n’ingamba zishyirwaho mu bijyanye no kurwanya iyicarubozo n’ibindi bikorwa bibabaza umubiri.

[email protected]