Muri Gicurasi 2023 ibiza byibasiye Intara y’Iburengerazuba, Amajyepfo n’Amajyaruguru, byahitanye abaturage 135, abandi 110 barakomereka.
Mu bindi byagizweho ingaruka harimo imihanda minini yo ku rwego rw’Igihugu umunani, n’indi icyenda yo ku rwego rw’akarere, ibiraro 26 by’umwihariko mu turere twa Muhanga na Ngororero, muri Mukamira, Ruberengera, na Gisiza.
Ibi ni bimwe mu byatumye mu 2024, Leta y’u Rwana ku bufatanye n’Ikigega gitera inkunga imishinga ihangana n’imihindangurikire y’ikirere, NDF na Banki Nyafurika Itsura Amajyambere (AFDB), batangije umushinga ujyanye no kubaka ubushobozi mu bijyanye no kubaka imihanda ihangana n’iki kibazo.
Ni umushinga w’igerageza washowemo miliyari 2,4 Frw, ushyirwa mu bikorwa na Minisiteri y’Ibikorwaremezo binyuze mu Kigo cy’Igihugu gishinzwe Iterambere ry’Ubwikorezi, RTDA, mu Turere twa Ngororero na Nyabihu, dukunze kwibasirwa n’iki kibazo cy’ibiza byangiza ibikorwaremezo birimo imihanda.
Muri uyu mushinga habanje gukorwa ubushakashatsi bwo kureba igikunze gutuma imihanda yo mu Rwanda ikunze kwangirika mu gihe gito, ndetse bushimangira ko ari imvura nyinshi ituma habaho isuri, kwangirika kw’imihanda, kuriduka kw’imisozi ndetse n’ibindi bitandukanye.
Nyuma yo kubona ko ari cyo kibazo, abakoze ubu bushakashatsi basuzumye kuri gahunda za Leta zijyanye no kubaka imihanda ndetse banakora amahugurwa yahawe abarenga 170 bakora mu nzego za Leta n’abikorera mu bijyanye no kubaka imihanda ku buryo idashobora kwangizwa n’ibiza.
Umuyobozi Ushinzwe ishyirwa mu bikorwa ry’imishinga muri RTDA, Gihoza Mivugo François ubwo hatangizwaga ku mugaragaro ubukangurambaga busaba ko hubakwa ibikorwaremezo by’imihanda bidashobora kwangirika kubera imihindangurikire y’ibihe, ku wa 26 Kamena 2026, yavuze ko impamvu bahisemo gutangiza uyu mushinga ari ukubera ko ikibazo cy’imihindangurikire y’ikirere kigira ingaruka ku buzima bw’abantu ndetse n’ibikorwaremezo biba byashowemo amafaranga.
Ati “Binyuze muri ubu bufatanye u Rwanda rwashyize imbaraga mu guhangana n’ibibazo by’imihindangurikire y’ikirere cyane cyane ko twigeze kugira ibyago mu 2023 aho imvura yaguye mu ijoro rimwe yangije ibikorwaremezo by’amafaranga miliyoni 150 z’Amadorali.”
Muri uyu muhango berekanye ibikorwaremezo by’imihanda bimaze gukorwa mu buryo bishobora kwihanganira imihindangurikire y’ikirere mu Turere twa Ngororero na Nyabihu ndetse banadusura.
Bahereye muri Ngororero ahasanwe ibice by’umuhanda byari byarangiritse mu buryo buhangana n’imihindangurikire y’ikirere ndetse hanubakwa imiyoboro y’amazi inyura munsi y’ubutaka ndetse no hejuru yayo.
Beretswe uburyo bifashishije ibyatsi byo mu bwoko bwa ‘vetiveri’ mu guhangana n’ikibazo cy’uburyo ubutaka bwubatse ku muhanda bukunze gutenguka.
Dr. Gatabazi Jean Damascene wakurikiranye ibikorwa by’uyu mushinga, yavuze ko bifashishije ibi byatsi bizwi nka ‘vetiveri’ kuko bigira uruhare mu guhangana n’ibibazo by’isuri kubera ko bifite umwihariko wo kugira imizi miremire ikubye inshuro eshatu icyatsi kiri ku butaka.
Ati “Icyo ni icyatsi ugomba gukoresha mu kugira ngo dufate ibyo bice by’umuhanda twubakisha ubutaka. Kuba twabitsindagira ariko ntitubibungabunge tuba twakoze akazi katuzuye.”
Bakomereje muri Nyabihu, mu Murenge wa Kabaya, aho bubatse umuhanda wari waratengutse bitewe no kwangirika kw’imiyoboro itwara amazi, aho bubatse ikiraro mu buryo bushobora kwihanganira imvura yagwa iyo ari yo yose mu gihe cy’imyaka 20 iri imbere.
Hubatswe umuyoboro ugabanya ingufu z’amazi ku buryo imyanda yose isigaramo kubera ibyatsi birimo bishobora kuyihagarika.
Umuyobozi ushinzwe ubwikorezi muri Minisiteri y’Ibikorwaremezo, Dusabumuremyi Theogene, yasabye abaturage kubungabunga ibyo bikorwa kubera ko Leta y’u Rwanda iba yashoyemo amafaranga menshi.
Ati “Ibi bikorwa mureba ni imbaraga Leta y’u Rwanda ishyira mu iterambere kugira ngo ubwikorezi bubashe kugenda neza kandi bitanga n’akazi ku baturage.”
Tuyisabe utuye muri Nyabihu, yavuze ko uyu muhanda wakundaga gutenguka ndetse ko bahoranaga impugenge z’uko hari abazahaburira ubuzima gusa avuga ko yishimiye ko wakozwe neza.
Ati “Mbere twajyaga tugira ikibazo cy’uko iyo uyu muhanda wagiraga ikibazo abana bashobora kugwamo ariko dukurikije uko hamaze gukorwa dufite icyizere cy’uko nta kintu kibi gishobora kongera kubaho.”
Muri rusange muri uyu muhanda Ngororero-Nyabihu, ni ho hasanwe ubuso bw’ubutaka bwegereye umuhanda bungana na hegitari 15.
Hatewe ibyatsi bya ‘Vetiveri’ n’ibiti gakondo, hakorwa imiyoboro y’amazi inyura munsi y’ubutaka igera kuri metero 520, mu gihe ica hejuru y’ubutaka ari 1100.



















TANGA IGITEKEREZO
AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE
Witandukira kubijyanye n'iyi nkuru; wikwandika ibisebanya, ibyamamaza cyangwa bivangura; wikwandika ibiteye isoni, Wifuza kubona byihuse ibivugwa/ibisubizo ku gitekerezo cyawe, andika email yawe ahabugenewe. Ibi bidakurikijwe igitekerezo cyanyu gishobora kutagaragara hano cyangwa kigasibwa.
Igitekerezo cyawe kigaragara nyuma y'isuzuma rikorwa na IGIHE.com , Murakoze!