Byabaye tariki 28 Kamena 2023, biba ubwa mbere hafashwe icyemezo nk’icyo uhereye ku mavugurura yo mu 2006 yashyizeho uturere.

Mulindwa Prosper ni we wahise ushyirwaho ngo ayobore ako karere mu gihe cy’inzibacyuho y’amezi atatu ashobora kongerwa, hagatorwa inama njyanama nshya ari nayo izavamo Meya n’abamwungirije.

Mulindwa yasanze Rutsiro imaze iminsi yibasiwe n’ibiza byahitanye ubuzima bw’abaturage, asangamo ibibazo birimo n’ibivugwaho kwirukanisha abo yasimbuye bijyanye n’imitangire y’impushya zo gucukura ibirombe by’imicanga, ibijyanye n’iterambere ry’abaturage nk’amashanyarazi n’amazi bitarakwizwa hose n’ibindi.

IGIHE yaganiriye na Mulindwa Prosper, agaruka ku mwuka yasanze muri Rutsiro n’ibiri gukorwa ngo ibintu bijye mu buryo.

Nta kwezi kurashira mugizwe Meya w’agateganyo wa Rutsiro, mwabyakiriye mute?

Mulindwa: Uko byatunguranye ku bakurikiranye ariya makuru ni nako nanjye byantunguye. Nari nsanzwe ndi umukozi muri Minisiteri y’Ubutegetsi bw’Igihugu. Nari ndi muri gahunda z’akazi hanyuma itangazo risohotse mbona ko nagiriwe icyizere, mpabwa inshingano zo kuyobora Akarere ka Rutsiro mu buryo bw’agateganyo.

Bisanzwe biteganywa n’itegeko rigenga akarere ko Njyanama ishobora guseswa kubera impamvu zateganyijwe n’itegeko. Nibyo byabayeho.

Ni ibihe bibazo by’ingutu mwasanze muri Rutsiro?

Mulindwa: Ikibazo cyari gishingiye cyane ku mikoranire y’inzego. Urwego rusumba izindi mu karere ni Inama njyanama igizwe n’abajyanama kandi muri abo bajyanama niho habamo abagize komite nyobozi. Bose iyo bagize Inama njyanama niyo itanga icyerekezo cy’akarere, niyo itanga inshingano abashinzwe akazi ka buri munsi, niyo ifata ibyemezo ku ngingo zikomeye […]

Kuba Inama njyanama yari ifite ikibazo cyatumye iseswa, byagiraga ingaruka ku musaruro w’abakozi barenga 300 bakorera akarere. Byatumaga akarere gasigara inyuma mu bipimo bitandukanye.

Muzi ko n’imihigo iheruka gutangazwa, Akarere ka Rutsiro kari mu turere tw’inyuma. Byaterwaga n’umutwe wari urimo ikibazo no kuba abajyanama batarasuzumaga uko iyo migiho ishyirwa mu bikorwa.

Kuva nagera hano nasanze izindi nzego zose zihari kandi zifite abakozi bashoboye [….] ku buryo icyarimo ikibazo n’icy’urwego rushinzwe abo bose.

Kuba uyobora nta bajyanama ufite nta mbogamizi zirimo?

Mulindwa: Ntabwo nabyita imbogamizi kuko itegeko ryateganyije ikigomba gukorwa mu bihe nk’ibi. Uretse Inama njyanama y’akarere idahari uyu munsi, abandi bajyanama barahari. Ku rwego rw’imirenge habaho Inama njyanama kandi zose zirakora, gahunda y’ibikorwa barayemeza bakayikurikirana.

Ku rwego rw’akarere, njyewe ubwanjye nambaye impu zombi. Ndakoresha abatekinisiye ariko nkanahagararira Leta y’u Rwanda mu kureba inyungu z’abaturage, kureba inyungu z’igihugu, kureba ko ibikorwa bishingira ku byihutirwa n’icyerecyezo cy’igihugu. N’izindi nzego nazita abajyanama.

Mwasimbuye nyobozi yari yakuweho icyizere, umwuka mu bakozi b’akarere mwasanze umeze ute?

Mulindwa: Abakozi b’Akerere ka Rutsiro ni ubwa mbere bari babonye icyemezo nka kiriya gifatirwa akarere kabo. Birumvikana baratunguwe kuko haba hari ibikorwa byari byaratangiye bitararangira. Hari ibyemezo wenda biba biherutse gufatwa n’ubwo buyobozi bwasheshwe bitaratangira gushyirwa mu bikorwa. Abakozi bagira ubwoba, bakibaza bati ko njyanama twari kumwe ubwo twe ntibizatugeraho?

Nicyo ubuyobozi buriho uyu munsi bushinzwe, guhumuriza abakozi, no kubaha umurongo wo gukoreramo mwiza bakamenya ko ibyabaye icyatumye biba bakirinde niba hari aho bahuriraga nacyo. Muri rusange umwuka mu karere ni mwiza, uretse kuba baratunguwe n’icyemezo ariko bahise begerwa.

Nka Meya w’agateganyo, ni ibiki by’ingenzi ushyize imbere?

Mulindwa: Akarere ka Rutsiro nakinjiyemo kamaze iminsi gahuye n’ibiza bikomeye, byasenyeye abaturage, byatwaye ubuzima bw’abaturage 29, byangije imitungo yabo, ibikorwa remezo. Ikintu rero gikomeye ni ukubanza gutabara abaturage nk'uko byari byaratangijwe n’abo nasimbuye.

Ubu tumaze kuzuza inzu 88 n’ibikoni byazo n’ubwiherero kugira ngo abaturage batari bafite aho baba bafashwe. Abagizweho ingaruka n’ibiza ni imiryango 1383 iri mu byiciro bitandukanye. Hari abagizweho ingaruka burundu bagomba no kwimurwa bagatura ahandi heza. Harimo abashobora kwiyubakira, abazunganirwa na Leta, abo byasabaga ibintu bike ngo basubire mu nzu zabo, abagize ikibazo cy’imyaka…

Icya kabiri mu gihe nzamara hano ni uko nzaba naratangiye umwaka mushya w’ibikorwa. Nageze aha umwaka mushya ugiye gutangira, imihigo tuyigeze kure tujya inama n’abafatanyabikorwa kugira ngo tuzagire imihigo isangiwe kandi ikemura ibibazo bikomeye kurusha ibindi.

Tumaze kugira imihigo 103 y’akerere, nzasiga yaratangiye kandi iri gukora neza […] igenamigambi ry’uyu mwaka rizaba rihuriyemo n’inzego zose kandi buri wese azi uruhare rwe twarashyizeho n’uburyo bwo gukurikirana.

Hari abakozi bafunzwe bashinjwa kunyereza inkunga y’ibiza ariko bahita birukanwa urukiko rutarabahamya icyaha: Ntabwo bahohotewe?

Mulindwa: Umuyobozi w’akarere afata ibyemezo byo ku rwego rw’ubutegetsi ariko inkiko nazo zifite ubundi bubasha. Urukiko ruramutse rutegetse akarere ko umukozi asubizwa mu mwanya ruba rufite impamvu bigashyirwa mu bikorwa.

Inzego zigira aho zitandukanira ariko zigira aho zuzuzanyiriza. Umukozi waranzwe n’imyifatire idakwiriye ntabwo wamureka ngo akomeze yangize ibindi, mu gihe ubifitiye ibimenyetso.

Ashobora no kwirukanwa akazatsinda imbere y’urukiko ariko ntagaruke mu kazi kuko umukoresha na we agomba kureba ibiteganywa n’amategeko. Tuzareba umwanzuro w’urukiko ariko twabaye tubahagaritse kugira ngo bibere isomo abandi, badakomeza no gukora andi makosa mu kazi.

Mulindwa Prosper niwe wagizwe Umuyobozi w’Akarere ka Rutsiro mu gihe cy’inzibacyuho
Mulindwa Prosper niwe wagizwe Umuyobozi w’Akarere ka Rutsiro mu gihe cy’inzibacyuho