00:00:00 IGIHE NETWORK KN KINYARWANDA EN ENGLISH FR FRANCAIS

Bishimiye ko umutekano w’abacitse ku icumu uri gukazwa

Yanditswe na

IGIHE

Kuya 9 April 2012 saa 07:38
Yasuwe :

Nyamagabe - Nyaruguru: Mu gihe hatangizwaga icyumweru cy’icyunamo mu turere twa Nyamagabe na Nyaruguru, abahagarariye umuryango uharanira inyungu z’abacitse ku icumu ku rwego rw’utu turere bishimiye ko umutekano w’abacitse ku icumu umeze neza ndetse hakaba harashyizwe n’ingufu mu kurangiza imanza z’imitungo.
Ku nshuro ya 18, imyaka ibaye uruhererekane hibukwa Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Iyi myaka ibaye uruhererekane ari ko igihugu cy’imisozi 1000 cyiyubaka, ari nako gihangana (…)

Nyamagabe - Nyaruguru: Mu gihe hatangizwaga icyumweru cy’icyunamo mu turere twa Nyamagabe na Nyaruguru, abahagarariye umuryango uharanira inyungu z’abacitse ku icumu ku rwego rw’utu turere bishimiye ko umutekano w’abacitse ku icumu umeze neza ndetse hakaba harashyizwe n’ingufu mu kurangiza imanza z’imitungo.

Ku nshuro ya 18, imyaka ibaye uruhererekane hibukwa Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Iyi myaka ibaye uruhererekane ari ko igihugu cy’imisozi 1000 cyiyubaka, ari nako gihangana n’ingaruka cyasigiwe na Jenoside. Komora inguma za Jenoside bigaragara ko ari urugendo. Nyamara n’ubwo amateka asharira, insanganyamatsiko y’uyu mwaka irasaba ko yigirwaho hagamijwe kubaka ejo hazaza.

Tariki ya 7 Mata 2012, niyo yatangiye icyumweru cy’icyunamo mu rwego rw’igihugu n’iminsi 100 yo kwibuka imbaga y’Abatutsi basaga miliyoni bishwe. Kimwe n’ahandi mu gihugu, mu turere twa Nyamagabe na Nyaruguru mu majyepfo y’u Rwanda, amabendera yacishijwe bugufu kandi aho abantu bahurira hamanitse ibitamboro byanditseho insanganyamatsiko y’uyu mwaka: “Twigire ku mateka twubaka ejo hazaza.” Iyo witegereje mu maso y’abantu muri rusange, urabasomamo akababaro. Imyitwarire n’imivugire byahindutse kuko harimo kwitwararika.

Mu rwego rw’Akarere ka Nyamagabe, icyumweru cy’icyunamo cyatangirijwe ku rwibutso rwa Jenoside rwa Cyanika ahiciwe Abatutsi bagera ku 30,000, naho mu karere ka Nyaruguru gitangirizwa ku rwibutso ruri ku cyicaro cy’akarere ari naho habereye umugoroba w’icyunamo hibukwa abakozi b’ayahoze ari amakomine n’abandi baharuhukiye. Ku rwibutso rwa Jenoside rwa Murambi ahaguye Abatutsi bagera ku 50,000 niho habereye umugoroba w’icyunamo mu karere ka Nyamagabe. Gushyira indabo ku mva, gucana urumuri rw’icyizere, indirimbo z’amakorari n’amagambo yamagana Jenoside, nibyo byaranze uyu mugoroba w’icyunamo wasojwe saa yine z’ijoro.

Kuri uyu munsi w’icyunamo abayobozi b’utu turere twombi, bihanganishije abacitse ku icumu babizeza ko ubuyobozi buzakomeza kubaba hafi muri iki gihe cy’icyunamo no mu bindi bihe. Bagaragaje ko hateguwe ibikorwa byo kubafata mu mugongo birimo kubasanira amazu ku bafite ayangiritse no kubaremera bahabwa inka, ibyo kandi ngo bikazagirwamo uruhare n’abaturage muri rusange. Mugisha Philbert, Umuyobozi w’Akarere ka Nyamagabe ati: “Ndagira ngo nsabe ko twakomeza gufata mu mugongo abarokotse Jenoside, tubahumuriza kandi twitwararika muri ibi bihe bidasanzwe.”

Abahagarariye abacitse ku icumu bagaragaje ko uko imyaka iba uruhererekane ari ko ahazaza hagenda hatanga icyizere, bishimira ko ubu umutekano w’abacitse ku icumu umeze neza ndetse no kurangiza imanza z’imitungo bikaba byarahagurukiwe. Mu turere twa Nyamagabe na Nyaruguru imibare iragaragaza ko izi manza zimaze kurangizwa ku kigereranyo kiri hejuru ya 94% kandi hafashwe ingamba ko ukwezi kwa 5 kuzagera n’izisigaye zarangijwe. Aba bayobozi ba Ibuka muri utu turere kandi bashimiye ingabo zari iza FPR-Inkotanyi zanditse amateka zibasha guhagarika Jenoside. Ndayisaba Elie, Umuyobozi wa Ibuka mu karere ka Nyamagabe ati “Turashimira ko umutekano w’abacitse ku icumu umeze neza kandi n’abayobozi bakaba barafashe ingamba zo kurangiza burundu imanza z’imitungo yangijwe muri Jenoside.”

Mu iki gihe twibuka Jenoside, ingabo za Bigade ya 307 ikorera mu turere twa Nyamagabe, Nyaruguru, Huye na Gisagara zijeje abaturage ko umutekano wabo urinzwe neza. Col. Kanimba Callixte uyobora iyi brigade yanenze cyane ingabo zatsinzwe zishoye mu bikorwa byo kwica Abatutsi kandi ngo ubusanzwe inshingano z’abasirikare ari ukurinda ubusugire bw’igihugu n’abaturage bacyo. Ati “Birababaje kubona umusirikare yica abaturage! Ngira ngo ni nayo mpamvu batsinzwe!” Yatangaje ko ingabo ziteguye gufata mu mugongo abarokotse Jenoside mu bikorwa bitandukanye birimo kubasanira amazu n’ubundi bufasha bwamaze kwegeranywa.

Uturere twa Nyamagabe na Nyaruguru dusangiye amateka yo kuba twose twarabarirwaga mu yahoze ari Perefegiruta Gikongoro, aho Abatutsi bameneshejwe kuva muri za 59, ubuhamya bukaba bugaragaza ko ari naho hambere umunyamahanga yanditse ko haberaga Jenoside muri za 63 ariko ntibihabwe agaciro. Uwigeze kuba Perefe wa Gikongoro Bucyibaruta Laurent ashinjwa n’abatangabuhamya kuba ku isonga mu iyicwa ry’Abatutsi muri aka gace k’intara y’amajyepfo ariko bakababazwa n’uko ataratabwa muri yombi ngo agezwe imbere y’ubutabera.

Utu turere kandi twari mu cyiswe “Zone Truquoise” y’Abafaransa, abatanga buhamya bavuga kuba yari igamije gukingira ikibaba abicanyi no kubafasha guhunga. Mu myaka yakurikiye ihagarikwa rya Jenoside habayeho ibikorwa byo kwibasira abacitse ku icumu ariko ubu mutekano wabo wifashe neza nkuko ubuhamya bw’ababahagarariye bubigaragaza.

Inkuru dukesha: Imvaho Nshya


Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Kwamamaza

Special pages