00:00:00 IGIHE NETWORK KN KINYARWANDA EN ENGLISH FR FRANCAIS

Abafite ubumuga n’urubyiruko babonye abazabahagararira mu nteko

Yanditswe na

Rene Anthere Rwanyange

Kuya 18 September 2013 saa 04:35
Yasuwe :

Mu cyiciro cya nyuma cy’amatora y’abahatanira kujya mu nteko ishinga amategeko, umutwe w’abadepite, kuri uyu wa gatatu tariki ya 18 Nzeri 2013, abafite ubumuga n’urubyiruko batoye abagomba kubahagararira.
Muri Petit Stade ahari hateraniye abafite ubumuga baturutse muri Komite z’uturere mu nama y’igihugu y’abafite ubumuga, n’abo ku rwego rw’igihugu, abakandida 15 bahataniraga kwicara mu Nteko Ishinga Amategeko, umutwe w’Abadepite, byasojwe Rusiha Gaston ari we wegukanye amajwi ya mbere, (…)

Mu cyiciro cya nyuma cy’amatora y’abahatanira kujya mu nteko ishinga amategeko, umutwe w’abadepite, kuri uyu wa gatatu tariki ya 18 Nzeri 2013, abafite ubumuga n’urubyiruko batoye abagomba kubahagararira.

Muri Petit Stade ahari hateraniye abafite ubumuga baturutse muri Komite z’uturere mu nama y’igihugu y’abafite ubumuga, n’abo ku rwego rw’igihugu, abakandida 15 bahataniraga kwicara mu Nteko Ishinga Amategeko, umutwe w’Abadepite, byasojwe Rusiha Gaston ari we wegukanye amajwi ya mbere, bivuze ko nta gihindutse ari we wahagararira abafite ubumuga mu nteko ishinga amategeko.

Ubwo amatora yari arangiye, mu kiganiro na IGIHE Rusiha Gaston yadutangarije ko abafite ubumuga bafite ibibazo byinshi bibugarije, ariko ageze mu nteko azaharanira guteza imbere uburezi bw’abafite ubumuga, guteza imbere ubuzima n’ikibazo cy’akazi gihangayikishije abo azaba ahagarariye. Ibyo byose akabishyira ku isonga mu bibazo agomba gukorera ubuvugizi, kandi afite icyizere ko azabigeraho kuko azakorana n’abandi badepite, kuko inteko ihagarariye abanyarwanda bose. Ati “Nta na kimwe nzakora kireba abafite ubumuga ntabanje kukivuganaho na bo, kuko ni bo nzaba mpagarariye.”

Kayumba Charles, umwe mu bari mu nteko itora waturutse mu karere ka Kayonza, yadutangarije ko ashima Komisiyo y’igihugu y’amatora, uburyo yateguye neza amatora, kandi abakandida bose bakaba bahawe urubuga rwo kwisanzura bakavuga ibigwi byabo. Yavuze ko amatora yabaye mu bwisanzure, ati “Demokarasi iduha uburenganzira bwo gutora uwo dushaka, kandi ibarura ry’amajwi ryabaye ku mugaragaro. Uwo twatoye n’ubundi ni we twifuzaga gutuma, kuko twizeye ko ibibazo byacu azabigeza aho bigomba kugera.”

Uwiringiyimana Philbert na Mukobwa Justine ku isonga mu rubyiruko

Mu matora yo guhatanira guhagararira urubyiruko mu nteko ishinga amategeko, ku cyicaro cya Komisiyo y’igihugu y’amatora, abahagarariye urubyiruko baturutse mu nama y’Igihugu y’urubyiruko ku rwego rw’Akarere, ku rwego rw’igihugu, ndetse n’abahagarariye abanyeshuri biga mu mashuri yisumbuye n’abiga mu makuru na za Kaminuza, bageraga kuri 215 muri 264 bagombaga guhitamo babiri (2) mu bakandida 23 bahatanaga.

Nyuma yo kwinigura ku bakandida buri wese avuga imigabo n’imigambi, ndetse no gutanga bimwe mu bimamaza, hakurikiyeho amatora. Mu kwiyamamaza ingingo y’ingenzi abakandida bose bagushijeho ni iyo guhangana n’ikibazo cy’ubushomeri kibangamiye urubyiruko ndetse n’ibiyobyabwenge. Buri wese yasabaga amajwi agaragaza ko azaba intumwa idatenguha, kandi bazabahora hafi bakumva ibibazo byabo.

Tumushime Ronald wo mu karere ka Gatsibo witabiriye amatora y’urubyiruko, mu kiganiro na IGIHE yatubwiye ko yifuza ko abo batoye bazabahagararira mu nteko ishinga amategeko, bagomba kuba abambere mu gushaka ibisubizo by’ibibazo bibangamiye urubyiruko, kandi ibyo babijeje bakazabishyira mu bikorwa, ntibirangirire mu matora gusa.

Ndayizigiye Pelerin Emmanuel, umwe mu bakandida bahatanaga ariko utashoboye kuboneka mu myanya ibiri ya mbere, mu kiganiro na IGIHE, yatubwiye ko ashima Komisiyo y’igihugu y’amatora uburyo yateguye amatora, kandi yagenze neza. Ati “twahawe ijambo, kandi twatoye neza nta muvundo. Sinshoboye kujya mu nteko ariko mbonye isomo buriya hari aho ngomba gukosora.”

Avuga ko imigabo n’imigambi azayikomeza, kuko igihugu cyubakwa n’abanyarwanda bose kandi bagomba gufatanya. Ati “Ibitekerezo byanjye ndacyabifite, ariko kandi sinjye wari kuzabishyira mu bikorwa, ubwo nzabitanga n’ubundi ni ibyubaka igihugu.”

Uwiringiyimana Philbert waje muri babiri ba mbere, bidahindutse bashobora guhagararira urubyiruko mu nteko ishinga amategeko, mu kiganiro na IGIHE ubwo amatora yari ahumuje, yadutangarije ko yishimiye cyane kuba ari muri babiri ba mbere, ko ari intambwe ikomeye. Ati “Nkimara kubona ko nagize amajwi menshi byampaye icyizere ko ngiye gukomeza gukorera urubyiruko uko bikwiriye.”

Avuga ko agiye gufatanya n’abandi bakegera urubyiruko kandi amategeko atorwa mu nteko ishinga amategeko azaba ari ayorohereza urubyiruko mu iterambere ryarwo, kandi gahunda zose zigamije guteza imbere urubyiruko zishyirwa mu bikorwa neza, kuva ku rwego rw’igihugu kugera mu nzego z’ibanze.

Aya matora yabaye uyu munsi ni ay’icyiciro cya nyuma cyarebaga abafite ubumuga ndetse n’urubyiruko, abatowe bakiyongera ku badepite rusange 53 batowe ku wa 16 Nzeri, n’abahagarariye abagore 24 batowe ku wa 17 Nzeri 2013.

Rusiha Gaston bamushimira intsinzi
Mukobwa Justine ubwo yiyamamazaga
Uwiringiyimana Philbert
Urubyiruko ku murongo bajya gutora
Tumushime Ronald wari waje gutora
Kayumba Charles umwe mu bafite ubumuga waje mu matora

[email protected]


Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Kwamamaza

Special pages