Inkura 10 zagejejwe mu Rwanda ku wa Kabiri w’iki cyumweru, tariki 2 Gicurasi 2017, ziturutse muri Afurika y’Epfo. Zikimara kugezwa ku Kibuga cy’Indege cya Kigali, zajyanywe muri Pariki y’Akagera, iherereye mu Karere ka Kayonza, mu Ntara y’u Burasirazuba, aho zacumbikiwe mu nzu zabugenewe mbere y’uko zirekurwa zijya mu mashyamba y’iyi pariki, aho byemeza ko zimeze neza kuko zirisha zikananywa.Biteganyijwe ko hagomba kuzazanwa n’izindi 10.
Ni igikorwa cyabaye ku bufatanye n’Umuryango Mpuzamahanga ufasha guverinoma zitandukanye kuri uyu mugabane mu gucunga pariki z’ibihugu n’ibyanya bibungabunzwe (African Parks), Ikigo cy’Igihugu cy’Iterambere, RDB, Umuryango witiriwe umuherwe Howard G. Buffett na Guverinoma y’u Buholandi.
Izi nkura zagaruwe muri iyi pariki nyuma y’imyaka 10 zihacitse ahanini kubera ba rushimusi. Ahagana mu 1970, mu Akagera habagamo Inkura z’Umukara zigera kuri 50, ariko uwo mubare waje kugabanuka cyane bitewe na ba rushimusi kugeza ubwo iya nyuma yaherukaga kugaragara mu 2007.
Umuyobozi ushinzwe ubukerarugendo muri RDB, Kaliza Belise, yabwiye itangazamakuru ko kugarura izi nyamaswa bizatanga umusaruro ugaragara mu rwego rw’ubukerarugendo mu Rwanda.
Ati“Kugarura Inkura muri bizatanga umusaruro mu bukerarugendo muri rusange, ariko impamvu ya mbere yo kuzigarura muri Pariki y’Akagera ni ukubungabunga ibinyabuzima biba mu mapariki no gukurura ba mukerarugendo bayasura.”
Kaliza avuga ko nyuma yo kugarura intare muri iyi pariki mu 2015, byongereye umubare wa ba mukerarugendo ndetse n’amafaranga abuturukamo. Imibare itangwa na RDB, igaragaza ko mu 2016, ubukerarugendo bwinjije miliyari 404 z’amadorali avuye kuri miliyoni 368$ mu 2015, bivuze ko yiyongereye ku kigero cya 10%. Kaliza yemeza ko kugarura Inkura z’umukara na byo bizazamura umubare w’abasura pariki n’umusaruro uturuka mu bukerarugendo kimwe no ku baturage bayituriye.
Umutekano wazo ni nta makemwa
Umuyobozi wa Pariki y’Akagera, Jes Gruner, yavuze ko umutekano w’inyamaswa ziba muri iyi pariki by’umwihariko izi Nkura, ucunzwe neza ku buryo nta wazigirira nabi cyangwa ngo azishimute.
Ati “Iki kibazo cyakemuwe mbere y’uko zigarurwa mu Rwanda, twashyize ingufu mu gucunga pariki binyuze mu kongera umubare w’ababikora, bahuguwe neza ndetse bafite n’ibikoresho byiza, imodoka nyinshi, ibikoresho bigezweho by’itumanaho; dufite n’imbwa zidufasha kuzenguruka zicunga umutekano ndetse hari na kajugujugu izajya izenguruka pariki. Ibi ni bimwe mu bizadufasha gucunga umutekano w’Inkura, tukizeza ko umutekano wazo uzaba mwiza.”
Gruner yavuze ko mu Burasirazuba bw’iyi pariki hubatswe uruzitiro rurimo amashanyarazi, mu Burengerazuba hashyirwa itsinda ry’abashinzwe umutekano wo mu mazi ku buryo yizeza ko nta kibazo cy’umutekano kizavuka.
Ese izi Nkura zizabona ikizitunga?
Gruner yasobanuye ko Inkura zigenda zivanga ibyo zirya nk’ibyatsi, amashami y’ibiti nk’Umunyinya, Umugenge n’ibindi. Yavuze ko mbere y’uko izi nyamaswa zizanwa muri iyi pariki habanje gukorwa inyigo bigizwemo uruhare n’abahanga muri byo kugira ngo barebe niba zizabasha kubona ibyo zirya bihagije, kandi ngo bagaragaje ko bihari.
Nyuma yo kugeza mu Rwanda inkura 10, ubuyobozi bwa RDB, Pariki y’Akagera n’abandi bafatanyabikorwa, batangaza ko izindi 10 zisigaye zizagezwa mu Rwanda mu minsi iri imbere, aho bizeza ko bitazatinda.
Kugeza ubu ku Isi habarurwa Inkura z’Umukara zigera ku 5000, izigera ku 1000 zikaba zisa neza n’izazanwe mu Rwanda zo mu bwoko bwa ‘Eastern black rhino’, ku buryo kuzizana mu Rwanda ari indi ntambwe itewe mu kuzibungabunga.
Nyuma yo kugarura izi Nkura, u Rwanda rubaye urwa gatatu rugize ubwoko bw’izi nyamaswa mu karere ka Afurika y’u Burasirazuba nyuma ya Tanzania na Kenya.

















Ibitekerezo 0