Iburanisha ku ifunga n’ifungurwa ry’agateganyo ryabaye ku wa Kane, nyuma y’uko risubitswe ku wa Gatatu kuko Hakizimana Clever atari afite umwunganira.
Ubushinjacyaha bwatangiye busabira ababurana gufungwa by’agateganyo kubera ibyaha bakurikiranyweho.
Prof Jean Bosco Harelimana ashinjwa ibyaha birimo gutanga isoko rya Leta mu buryo bunyuranyije n’amategeko; kutubahiriza ihame ryo kuzigamira Leta n’iryo gukorera mu mucyo mu itangwa ry’amasoko ya Leta bigateza Leta igihombo no gukoresha nabi umutungo ufitiye rubanda akamaro.
Ibindi ni ufata icyemezo gishingiye ku itonesha, ubucuti, urwango, ikimenyane cyangwa icyenewabo no gukoresha igitinyiro.
Hakizimana Clever ashinjwa gutanga isoko rya Leta mu buryo bunyuranyije n’amategeko; gukoresha nabi umutungo ufitiye rubanda akamaro no gutanga inyungu zidafite ishingiro mu gihe cy’ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano.
Ni mu gihe Gahongayire Liliane ashinjwa gutanga inyungu zidafite ishingiro mu gihe cyo gushyira amasezerano mu bikorwa.
Ibyaha bakurikiranyweho byakozwe mu mwaka w’ingengo y’imari wa 2021/2022 nk’uko byagaragaye muri raporo y’Umugenzuzi Mukuru w’Imari ya Leta yagaragaje ko hari amasoko yatanzwe binyuranyije n’amategeko.
Ubushinjacyaha bwagaragaje ko aba batatu bagize uruhare mu guha isoko ikigo cyatanze amafaranga ari hejuru mu gihe hari abatanze ikiri hasi yacyo. Bubashinja ko bongereye ibindi bikoresho mu byari byapiganiwe mbere bitubahirije amabwiriza agenga imitangire y’amasoko. Bwagaragaje ko ibyo byatumye isoko rya miliyoni 4 Frw, rigera kuri miliyoni 11 Frw.
Prof Harelimana Jean Bosco yavuze ko ibyaha ashinjwa nta na kimwe yemera. Ati “Nta cyaha na kimwe nemera.’’
Prof Harelimana yagaragaje ko itegeko ryerekana ko umukozi ushinzwe amasoko ari we ubikurikirana kuva ku igenamigambi kugera amasezerano arangiye.
Ati “Umukozi ushinzwe amasoko ni we ukurikirana ipiganwa rya ba rwiyemezamirimo. Iyo asabye ibisobanuro ni we ubitanga kugeza birangiye.’’
Yavuze ko mu gusinya amasezerano yizezwaga ko amategeko yubahirijwe, nta kibazo na kimwe gihari.
Ati “Uyu mukozi ushinzwe amasoko twari tumaranye hafi imyaka itanu. Numva rwose yabisobanura, tukumva uko byakozwe.’’
Ubushinjacyaha bwavuze ko hari abakozi babiri bahawe misiyo yo kujyana n’ikigo gitegura ibizamini bya RCA kandi ari abakandida. Bifashishijwe mu gutegura uburyo ibizamini bizakorerwamo. Buti “Icyavuyemo ni uko na bo batsinze kandi bafite amanota yo hejuru, nka 90.’’
Prof Harelimana yavuze ko muri abo nta n’umwe yigeze ashyira mu mwanya.
Ati “Sinigeze menya ko abo bakozi bari mu bakandida bazakora ibyo bizamini. Icyo kigo cyatsindiye isoko muri RCA ubusanzwe gisaba umuyobozi ushinzwe imari n’ubutegetsi n’ushinzwe abakozi ko bakorana.’’
Ku cyaha cyo gukoresha itonesha, Ubushinjacyaha bwavuze ko hari amajwi yumvikanamo Prof Harelimana yigamba ko uwo ashaka ahabwa akazi, uwo “tudashaka tukamwirukana.”
Yafashwe aganira n’umukozi wa RCA yabwiraga ibyo agomba gukora kandi na we natabikora azamwirukana. Bwagaragaje ko bamwe muri abo bakozi yavugaga birukanywe.
Prof Harelimana yavuze ko ibyo byose bifitanye isano n’umukozi woherejwe gukora raporo y’ubugenzuzi muri Koperative KIAKA, havutsemo ibibazo byo kunyereza amafaranga.
Ati “Aya majwi numva abantu bose bayafite, bayavuga. RIB yadusabye gukora ubugenzuzi muri Koperative ya KIAKA. Uwitwa Elizaphan yasabye ruswa ya miliyoni 22 Frw.’’
Yavuze ko akimenya ayo makuru ya ruswa yagerageje gushaka ibimenyetso kugira ngo abimenyeshe inzego ndetse ibyo ari byo byakururanye kugeza amajwi afashwe.
Hakizimana Clever na we mu kwiregura kwe yavuze ko ibyaha aregwa atabyemera.
Gahongayire Liliane yavuze ko icyaha gutanga inyungu zidafite ishingiro mu gihe cyo gushyira amasezerano mu bikorwa atacyemera.
Ati “Ntabwo [ibyaha] mbyemera. Bavuze ko natanze inyungu zidafite ishingiro ariko mu nshingano zanjye, njye ndabara. Hari akanama gashinzwe kugenzura.’’
Me Rukarishya Philemon wunganira Gahongayire Liliane yavuze ko iperereza ridahagije mu kugaragaza amasezerano anyuranyije n’amategeko umukiliya we yaba yaragiranye n’abahawe isoko.
Ati “Iki kirego kuri Gahongayire ntikimureba. Ku kwemeza imirimo yakozwe nabi cyangwa serivisi z’impuguke zitakozwe ku rwego rwazo, aho wakwibaza ibyo Gahongayire atakoze.’’
Yavuze ko abagize Akanama gashinzwe Amasoko ari ko gashinzwe kwakira ibikoresho byinjiye mu kigo.
Ati “Ese iri soko ryakorewe icyitwa kwakira by’agateganyo [reception de fourniture]. Ntiyakabaye ari mu rukiko asobanura. Niba Ubushinjacyaha buvuga kwakira kuvugwa ko iyo ibikoresho byakiriwe, byakirwa n’urwego rushinzwe amasoko, hagakorwa inyandiko mvugo. Hakemezwa ko hinjiye ibikorwa nyabyo cyangwa bifite ubuziranenge.’’
Ubushinjacyaha bwasabye urukiko ko kubera impamvu z’iperereza rigikorwa “abaregwa bafungwa iminsi 30’’ mu gihe rigikomeje kandi ari ibyaha bimunga ubukungu bw’igihugu.
Hakizimana Gerard wunganira Prof. Jean Bosco Harelimana yasabye ko umukiliya we yaburana adafunze.
Ati “Dusanga nta nyungu yari afite yo gukora icyaha, nta rwiyemezamirimo baziranye. Turasanga ibigize icyaha bituzuye ku buryo nta mpamvu zo kumufunga by’agateganyo.’’
Yavuze ko mu gihe urukiko rwabibona ukundi, Prof Harelimana, aratuye, arubatse kandi kumufungura biri mu nyungu zo kumufasha gutanga uburezi kuko yigisha muri Ines Ruhengeri ndetse akaba ayobora abandi banyeshuri mu mahanga.
Prof Harelimana yavuze ko yafunzwe hari umunyeshuri wiga Doctorat witeguraga kumurika igitabo ariko ubu ‘sinzi ibye’.
Ati “Kumfungura byatuma abantu bakomeza kubona ubumenyi. Mfite abishingizi. Ndatuye.’’
Prof Harelimana yemeye gutanga ingwate y’isambu ifite agaciro ka miliyoni 85 Frw.
Me Hakizimana ati “Dusanga agaciro k’ibyaha akurikiranyweho katageze kuri aya mafaranga ku buryo atanze ingwate urukiko rwamuha amahirwe yo kumufungura.’’
Mwine Geoffrey, na we wunganira Prof Harelimana Jean Bosco, yavuze ko ugiye mu mizi ukumva uko ibyaha byakozwe, nta gihama umukiliya we.
Ati “Ihame ni uko umuntu yakurikiranwa ari hanze.’’
Hakizimana Clever yasabye kurekurwa by’agateganyo kuko ari we umuryango wose urebaho.
Ati “Mfite abana bato barimo uwavutse mu 2020, uwa 2021 n’undi ubura ukwezi kumwe ngo avuke. Nkeneye gushakisha akazi. Mfite aho mbarizwa ku buryo ntatoroka ubutabera. Igihe ibyaha byagaragarijwe, nyuma y’amezi icyenda kuba ntaratorotse ni uko ntacyo nicyeka. Ubu umutima wanjye wuzuye agahinda kandi byangizeho ingaruka.’’
Munyemana Pascal umwunganira yavuze ko ‘‘nubwo haba hari impamvu zikomeye, bitabuza urukiko gutegeka ko akurikiranwa adafunze.’’
Yavuze ko ibimenyetso byatanzwe n’Ubushinjacyaha ari ibishingiye ku nyandiko kandi nta wayihindura.
Ati “Turasaba urukiko ko rwareba ubuzima bwe, umugore we wenda kubyara n’abana atunze, akarekurwa by’agateganyo. Twasaba urukiko ko rumutegeka ibyo azajya yubahiriza, kabone n’iyo yajya yitaba buri munsi, ariko akaburana adafunze.”
Yatanze umuvandimwe we nk’uwemera kumwishingira kugira ngo afungurwe.
Me Rukarishya Philemon wunganira Gahongayire Liliane yavuze ko nta mpamvu zikomeye zigaragaza ko umukiliya we ahuye n’ibyo abazwa.
Ati “Icyaha ni gatozi, gukurikiranwa adafunze ni ihame nk’uko biteganywa n’ingingo ya 66.’’
Gahongayire yagaragaje ko afite umutungo utimukanwa yatanga nka garanti, agaragaza ko atuye, yubatse kandi afite umwirondoro udashidikanywaho.
Iburanishwa ku ifunga n’ifungurwa ry’agateganyo rirasojwe, umwanzuro w’Urukiko rw’Ibanze rwa Nyarugenge ruzasomwa ku wa 3 Ukwakira 2023, saa Cyenda z’amanywa.
Video: Nkusi Christian



















TANGA IGITEKEREZO
AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE
Witandukira kubijyanye n'iyi nkuru; wikwandika ibisebanya, ibyamamaza cyangwa bivangura; wikwandika ibiteye isoni, Wifuza kubona byihuse ibivugwa/ibisubizo ku gitekerezo cyawe, andika email yawe ahabugenewe. Ibi bidakurikijwe igitekerezo cyanyu gishobora kutagaragara hano cyangwa kigasibwa.
Igitekerezo cyawe kigaragara nyuma y'isuzuma rikorwa na IGIHE.com , Murakoze!