Mugiga (Meningitis) ni indwara ifata utwugara dufubitse ubwonko, cyangwa umusokoro w’uruti rw’umugongo igatuma rubyimba. Iyi ndwara ishobora guterwa n’udukoko duto (bacteria), virusi cyangwa uduhumyo duto tudapfa kuboneshwa ijisho.
Mugiga yatewe n’udukoko bavuga ko iri mu bwoko bwa C, ikaba ari mbi cyane kuko yandura kandi ikica vuba; mu gihe iterwa na Virus yo ivurwa kandi igakira, rimwe na rimwe uwayirwaye ntagire ubumuga asigarana.
Minisitiri w’Ubuzima wa Nigeria, Isaac Adewole yagaragaje ko kuva mu mpera z’umwaka ushize iyi ndwara yatangiye kugaragara cyane, aho yibasiye abiganjemo abana bari hagati y’imyaka 5-14.
Mu kiganiro n’Ijwi rya Amerika, Umuyobozi w’Ikigo gishinzwe gukumira ibyorezo, Dr Chikwe Ihekweazu, yavuze ko abasaga ibihumbi bine batuye muri leta enye aribo bamaze gufatwa na Mugiga yo mu bwoko bwa C, ikaba itari isanzwe muri iki gihugu.
Iyi ndwara ngo ikomeje kwica abantu baba mu miryango itabasha kugera ku mavuriro kandi ikennye by’umwihariko mu majyaruguru y’iki gihugu aho usanga umuco wo guharika no kubyara abana benshi bituma abantu babaho mu bucucike.
Dr Ihekweazu yakomeje avuga ko mu Mujyi wa Abuja ahamaze gupfa abagera kuri batandatu, bakomeje kugerageza gukingira abantu ku buryo urukingo rumaze guhabwa abagera ku bihumbi 70.
Ni mu gihe inkingo za mugiga yo mu bwoko bwa A na C zigera ku bihumbi 500, Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku buzima, OMS ryahaye Nigeria muri uyu mwaka hasigaye mbarwa kandi abakeneye kuzihabwa bakiri benshi.
U Bwongereza buteganya gutanga izigera ku bihumbi 800, zizoherezwa muri Leta ya Sokoto, leta ya Zamfara ari nayo ikomeje kugaragaramo abarwayi benshi inakeneye izigera kuri miliyoni eshatu; kandi urukingo rumwe rugura amadolari 50.
Mugiga yo mu bwoko bwa C yaherukaga kwibasira iki gihugu mu 2015, icyo gihe yahitanye abagera ku 1 100 mu bagera ku bihumbi 10 bo muri Nigeria na Niger bari bayigaragayeho; ni mu gihe kandi mu 2009 abagera ku 2000 bahitanywe n’iyo mu bwoko bwa A.
Mugiga ni indwara ivurwa igakira ariko iyo utinze kuyivuza ishobora kukwica cyangwa ikagusigira ubumuga butandukanye. Uyirwaye agira ibimenyetso birimo kuribwa umutwe cyane, kugagara ijosi, guta ubwenge, kugira umuriro mwinshi n’ibindi.



















TANGA IGITEKEREZO