Ni igikorwa cyabereye i Paris mu ntangiriro z’uku kwezi kwa Gicurasi 2024. Ikiganiro cyayobowe n’umuyobozi w’iki kigo ushinzwe amasomo Séverine Blenner-Michel, gitangwa n’abanyarwanda barimo Vivaldi Ngenzi na Mutangana Boshya Steven.
Abitabiriye iki kiganiro biganjemo abanyeshuri n’abarimu bo mu mashami atandukanye, abashakashatsi bikorera n’intumwa z’inzego zitandukanye.
Muri icyo kiganiro, hasobanuwe umuco w’u Rwanda; imiterere n’ibyiza nyaburanga byarwo kuva kera rutaramburwa ibice byarwo byometswe ku bindi bihugu mu wa 1910 n’abakoroni.
Hatanzwe ingero z’ibyerekeye umurage ndangamuco ufatika nk’ibimenyetso byavumbuwe mu mushakashatsi ku bisigaratongo byerekana imirimo itandukanye mu buzima bw’Abanyarwanda guhera mu kinyejana cya karindwi mbere y’ivuka rya Yezu ; ahantu ndangamurage haherereye hirya no hino mu Rwanda nka Buhanga, Gasabo, Kibeho n’ahandi.
Iki kiganiro cyatanzwe mu gihe hirya no hino ku isi bifatanya n’u Rwanda kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi. Hasobanuwe uko amateka yayo abungabunzwe mu nzibutso ziri mu Rwanda no mu bihugu bya Uganda na Tanzania.
Mu byerekeye umurage ndangamuco udafatika, iki kiganiro cyabaye umwanya wo kwerekana ibiranga imigenzo, imihango, ubwiru, ubucurabwenge, ubusizi, amazina y’inka, ibyivugo, imikino gakondo, imbyino, ububoshyi n’ibindi.
Abatanze iki kiganiro berekanye uko ururimi rw’Ikinyarwanda ruhuza Abanyarwanda bose, ari narwo rw’Igihugu, ruvugwa n’ahandi mu bihugu byo mu karere k’ibiyaga bigari, ndetse bakaba barishimiye ko basanze mu masomero yo ku rwego rw’igihugu mu Bufaransa hari afite ibitabo byanditse mu Kinyarwanda.
Hasobanuwe uko ibisubizo byavomwe mu muco byakemuye ibibazo nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi.
Abitabiriye iki kiganiro bagaragarijwe ko uyu murage w’u Rwanda wagize uruhare rukomeye mu gukemura ibibazo mu miyoborere, imibereho myiza, ubukungu n’ubutabera nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi.
Bagaragarijwe ingero z’ibisubizo byavomwe mu muco w’u Rwanda byahozeho ku gihe cy’ubwami bikaza gucibwa n’ubukoloni, nka Gacaca, n’imibare ifatika yavuye mu bushakashatsi bwa kaminuza y’u Rwanda yerekanye ko yatanze umusaruro.
Ibyo bikaba byaranashimangiwe n’ishami ry’umuryango w’abibumbye ryita ku iterambere (UNDP) mu buhakashatsi bwo mu wa 2021, aho iryo shami ryerekanye ko ibyo bisubizo byavomwe mu muco w’Abanyarwanda byakemuye ibibazo bikanazamura imibereho y’abaturage.
Ibi bisubizo bikaba bimenyekanishwa mu ngendo-shuri intumwa z’ibihugu bitandukanye zikorera mu Rwanda no mu ngoro ndangamurage “Kwigira Museum” yo ku Rwesero i Nyanza.
Abatanze ikiganiro kandi basobanuye uko umurage ndangamuco urinzwe hashingiwe ku Itegeko Nshinga, Itegeko No 28/2016 ryo ku wa 22/7/2016 rigena ibungabungwa ry’umurage ndangamuco n’ubumenyi gakondo ; ahantu ndangamurage 20 harinzwe hashingiwe ku Iteka rya Minisitiri nº 001/MINUBUMWE/24 ryo ku wa 08/02/2024 ryerekeye urutonde rw’umurage ndangamuco ufatika n’uburyo bwo kuwukoresha n’ubwo kuwubyaza inyungu ; ibigize umurage ndangamuco udafatika 5 birinzwe ku rwego rw’Igihugu ; amasezerano ya UNESCO u Rwanda rwasinye n’umurage w’u Rwanda uri ku rutonde rw’umurage w’isi.
Muri iki kiganiro hagaragajwe amashusho y’ahantu nyaburanga nk’imisozi yo mu Bigogwe, ingoro ndangamurage zose z’u Rwanda, imbyino z’Urukerereza, inzu ya Kigali Convention Centre iteye nk’ingoro yo mu Rukari n’ibindi.
Abitabiriye iki kiganiro bakunze umurage w’u Rwanda bavuga ko hakwiye gushakwa undi mwanya kugira ngo bazakomeze bawumenyeho, byinshi kurushaho, kubera ko iki kiganiro cyavumbuye amatsiko.
Intumwa ya Agence Française de Développement (AFD), yitabiriye iki kiganiro, yasobanuye ko yishimiye kumenya uko u Rwanda rwita ku murage ndangamuco, kandi ko urwego ahagarariye ruzafatanya n’u Rwanda guteza imbere ibyerekeye umurage nk’uko bimeze ku bindi bikorwa bitandukanye urwo rwego rushyigikira.
Ishuri rya INP riri i Paris ryakira impuguke mu by’umurage zo mu Bufaransa n’abanyamahanga mu mashami atandukanye yerekeye ibungabungwa ry’umurage.
Ibiganiro nk’ibi iri shuri risanzwe ribitegura, kugira ngo ibindi bihugu bigaragaze icyo umurage ari cyo kuri byo, uko urinzwe, politiki n’amategeko awugenga, ibikorwa n’imbogamizi mu kuwurengera.



















TANGA IGITEKEREZO
AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE
Witandukira kubijyanye n'iyi nkuru; wikwandika ibisebanya, ibyamamaza cyangwa bivangura; wikwandika ibiteye isoni, Wifuza kubona byihuse ibivugwa/ibisubizo ku gitekerezo cyawe, andika email yawe ahabugenewe. Ibi bidakurikijwe igitekerezo cyanyu gishobora kutagaragara hano cyangwa kigasibwa.
Igitekerezo cyawe kigaragara nyuma y'isuzuma rikorwa na IGIHE.com , Murakoze!